دراسه الطابع القصصي في رساله الغفران

رساله الغفران يكي از كهن ترين نمونه هاي به جاي مانده از ميراث داستاني عربي است كه مدتها مورد بي توجهي ناقدان قديم قرار داشته و تقريبا تا اوايل قرن بيستم به دست فراموشي سپرده شده بود. زيرا بسياري از اديبان و ناقدان قديم عرب، ابوالعلا معري را به انحراف در عقايد ديني و به مسخره گرفتن باورهاي اسلامي در اين رساله متهم مي كردند، به گونه اي كه اين رساله حدود 9 قرن مورد بي توجهي محققان قرار داشت. از زماني كه شرق شناسان اين رساله را مورد مطالعه قرار دادند و ميان آن و كمدي الهي دانته به مقايسه پرداختند، توجه ناقدان عرب هم به آن جلب شد. هدف اين مقاله بررسي جنبه هاي داستاني اين رساله است با علم به اين نكته كه اين رساله، داستان به معني امروزي نيست اما داراي جنبه هاي داستاني شايان توجه است. به همين دليل، جنبه هاي داستاني اين رساله در قالب ساختار داستاني و ساختار فكري و عقيدتي مورد بررسي قرار گرفته است. ساختار داستاني در اين رساله از هفت عنصر تشكيل شده است: روايت، پيرنگ، حوادث، شخصيت، گفتگو، زمان و مكان. محور اصلي ساختار فكري و عقيدتي را دو موضوع شكل مي دهد: شفاعت اهل بيت (ع) و توسل به آنها براي رهايي از عذاب جهنم و سختي هاي محشر و به تمسخر گرفتن ادبيات و شعري كه در جهان آخرت سودي نمي بخشد مگر آنكه در راه خدا باشد.

Risalat al-ghufran is one of the oldest samples of the Arabic fictional heritage which injured its Arab critics for a very long time and was forgotten until the beginning of the twenty century. Because they had accused Abulala Al-moarri of atheism and disparaging the Islamic beliefs so that led to ignorance of Risalat al-ghufran for near nine centuries. The Arab scholars paid attention to it since the European critics paid attention to it and compared it with Divine comedy by Dante .The purpose of this article is studying the fictional characteristics of the Risalat al-ghufran in spite the fact that this work is not a story like modern stories , but we want to show that it has fictional aspects . Therefore we have studied it via fictional and ideological structures.