نقش سواد رسانه اي در حفظ و ارتقاي هويت ديني جوانان

سواد رسانه اي در شكل گيري هويت تعاملات انساني بسيار تأثيرگذار است؛ به طور كلي، فرد هنگامي كه به تعامل با ديگري مي پردازد، هويت خويش را به عنوان يك عضو جامعه پيدا ميكند. از طرف ديگر، با ظهور فناوري هاي نوين ارتباطي، دگرگوني بنياديني در معاملات و ارتباطات انساني ايجاد شد و هويت در بستر تعاملات اجتماعي تعريف شد؛ اما در جهان معاصر كه بشر با سيري وصف ناپذير از جامعه صنعتي به فراصنعتي پا نهاده، در بحث هويت و مباحث اخلاقي و ارزشي سير قهقرايي پيدا كرده است؛ به طوري كه زمينه ظهور و بروز انواع نگراني ها، ناآرامي هاي رواني و اجتماعي را در پي داشته است. در اين ميان، دين در تمدن بشري و هويت‌بخشي به انسان و جامعه انساني نقشي اساسي دارد؛ هر چند دين نيز مانند زبان و نژاد شاخه‌اي از فرهنگ است، ولي مي‌توان دين را اولين منبع هويت‌ بخشي يك جامعه محسوب نمود. از آنجا كه انتقال ارزشها از طريق ارتباطات صورت مي­گيرد، با ظهور فناوري هاي جديد نوع ارتباطات نيز دچاردستخوش و دگرگوني هاي بنيادين مي گردد كه همين گستردگي ارتباطات بدون داشتن دانشي براي مواجهه هويت ديني، جوانان ايران معاصر را با نوعي بحران مواجه كرده است. به نظر ميرسد تنها راه چاره انسان جهت در امان ماندن از اين عوارض، اين است كه گمشده اساسي خود معنويت و هويت ديني را هر چه زودتر يافته و به هويت حقيقي خويش پي ببرد؛ البته اين كار بدون داشتن علمي براي مواجه با اين وسايل ارتباطي محقق نمي ­شود؛ چرا كه هويت ديني حول محورهايي هم­چون مرز جغرافياي سرزمين دين و مذهب، باورها و سنن فرهنگي و زبان مشترك تعريف ميشود. از طرف ديگر، دستيابي به جامعه مجازي منجر به اجتماعي شدن بيشتر و سطوح بالاتري از جامعه پذيري مي شود؛ لذا نياز به سواد رسانه اي به عنوان سلاحي براي مقابله با ايدئولوژي و رفتارهاي نوپديد كنشگران اجتماعي لازم است. در اين پژوهش كه بر اساس پرسش اصلي پژوهش مبني بر اينكه آيا سواد رسانه اي در حفظ و ارتقاي هويت ديني جوانان تأثيرگذار بوده است، با روش مصاحبه توصيفي تحليلي انجام يافته است. يافته هاي پژوهش حاكي از آن است كه استفاده از رسانه ها به ويژه شبكه هاي اجتماعي مجازي بدون داشتن دانش و مهارت سواد رسانه اي باعث تغييرات در ميزان هويت ‌ديني جوانان شده و با تغيير يا جايگزين شدن عوامل ديگر، معناسازي هويت را دستخوش تغيير نموده‌اند.