شماره ركورد
12301
عنوان
بررسي عملكرد و ساختار برنامه احياي درياچه اروميه
پديدآورندگان
تقوايي نجيب، حميدرضا تهيه و تدوين , حسين زاده، مجيد مدير مطالعه , رهايي، عليرضا ناظرعلمي
سال انتشار
1400
زبان
فارسي
اطلاعات نشر
تهران مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي ايران
نوع گزارش
گزارش پژوهشي
چكيده فارسي
درياچه اروميه و تالاب هاي اقماري آن يكي از باارزش ترين زيست بوم هاي كشور است كه كاركردهاي متنوع اكولوژيكي دارد. پس از طي شدن روند خشكسالي درياچه و كاهش 3 متري تراز درياچه و تحديد بيش از 80 درصدي مساحت آن در برخي از ايام سال در كنار پيدايش مخاطراتي نظير پديده غبار نمكي، مطالبات اجتماعي در اين زمينه قوت گرفت و به پويشي منطقه اي و ملي تبديل شد. دولت يازدهم در ابتداي مسير خود نسبت به تصويب ايجاد كارگروهي ملي براي طراحي و پياده سازي برنامه احياي درياچه اروميه اقدام نمود كه خروجي اين تصميم، شكل گيري ساختاري جديد در حكمراني كشور براي مديريت و حل يك مسئله بود كه بعدها در مسائلي نظير علاج بخشي سد گتوند از آن الگوبرداري شد. در اين ساختار جديد تلفيقي از اعضاي هيئت دولت و جامعه دانشگاهي مسئوليت ارزيابي و ارائه پيشنهاد را به عهده گرفتند كه لازم است معايب و مزاياي اين شيوه ارزيابي شده و از درس آموخته هاي آن در ساختار مديريت چالش ها و مسائل كلان و موردي كشور استفاده شود.
برنامه احياي درياچه اروميه با محوريت دانشگاه صنعتي شريف و با همكاري بيش از 750 نفر از اعضاي هيئت علمي و كارشناسان فني داخلي و خارجي در 6 محور و در يك افق ده ساله در سال 1393 تدوين شد كه پس از عدم توفيق و بازخوردهايي كه در مسير طراحي و پياده سازي برنامه به وقوع پيوست، اين برنامه با همان اهداف (رسيدن درياچه به تراز 1/1274 متر) و تا پايان سال 1406 بهنگام سازي شد.
اين برنامه كه مي توان آن را بزرگ ترين پروژه زيست محيطي تاريخ كشور قلمداد كرد، تاكنون بيش از 51 هزار ميليارد ريال تخصيص داشته است كه 3 برابر كل بودجه مصوب سازمان حفاظت محيط زيست در قالب قانون بودجه سال 1400 است. مضاف بر اين تأثيرات زيست محيطي، اقتصادي، اجتماعي و سياسي كوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت اين برنامه بر جامعه پيرامون آن لزوم بررسي عملكرد هشت ساله اين برنامه را دوچندان مي كند.
در اين گزارش ضمن بررسي وضعيت درياچه اروميه، روند پيدايش اين برنامه و ساختار آن آورده شده و مورد ارزيابي قرار گرفته است. تراز درياچه در مردادماه 1400 در حدود 9/1270 متر مي باشد كه علاوه بر كاهش بيش از 50 سانتي متري نسبت به مرداد سال گذشته، متاسفانه بيش از 220 سانتي متر از برنامه اوليه احياي درياچه(افق 1403) و بيش از 150 سانتي متر از برنامه ريزي مطابق با نقشه راه به هنگام شده(افق احيا 1406) كمتر است و عملا با اختلاف معناداري اين پروژه نتوانسته به اهداف خود دست يابد. از مهم ترين دلايل اين عدم موفقيت مي توان به عدم اولويت بندي پروژه ها بر مبناي اثربخشي و تخصيص اعتبارات به آن ها بر همين مبنا، عدم همكاري دستگاه هاي ذي مدخل با يكديگر، عدم پايش و نظارت كافي بر اعتبارات تخصيص يافته، عدم موفقيت كلان در تغيير الگوي كشاورزي و خدمات در سطح حوضه آبريز، عدم ظرفيت سازي متناسب با پروژه در منطقه و هدف گذاري غيرواقع بينانه باتوجه به مقتضيات منطقه اي و ملي اشاره داشت.
لينک به اين مدرک