12333

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي ايران

گزارش پژوهشي

مقدمه رودخانه كارون در استان خوزستان طولاني ترين و پرآب ترين رودخانه كشور و يكي از منابع اصلي توسعه استان بوده كه نقش مهمي در اقتصاد كشور دارد. با آغاز روند توسعه كشور طي بيش از نيم قرن گذشته، سدهاي متعددي بر اين رودخانه به منظور تنظيم آب، توليد برق و توسعه كشاورزي احداث شده است. عمده سدهاي احداث شده روي اين رودخانه در مناطق كوهستاني زاگرس مياني و شمال جلگه خوزستان احداث شده اند. آخرين و بزرگ ترين سد مخزني احداث شده روي اين رودخانه، سد خاكي گتوند عليا بوده كه قبل از ورود رودخانه كارون به دشت خوزستان احداث شده است. با آبگيري سد، گنبد عنبل كه داراي حجم قابل توجه نمك است در معرض آب قرار گرفته است. با انحلال نمك، شورابه اي بسيار غليظ وارد مخزن شده كه در ترازهاي كف قرار گرفته و منجر به لايه بندي شديد كيفي در عمق مخزن شده است. با توجه به اهميت سد و رودخانه كارون در پايين دست آن، مطالعات گسترده اي براي رفع مشكل شوري سد گ توند و جلوگيري از خطرات آتي ناشي از آن انجام گرفته است. براساس نتايج حاصل، براي رفع شوري مخزن لازم است مديريت كيفي مخزن با لحاظ محدوديت هاي كيفي پاييندست مورد توجه قرار گيرد. در حال حاضر در پايين دست سد، تخليه بدون نظارت و مديريت نشده زهاب كشت و صنعت ها و شبكه هاي آبياري و زهكشي، پساب صنايع مختلف و فاضلاب جوامع انساني به رودخانه صورت گرفته كه مشكلات كيفي آن را بيشتر خواهد كرد. در ادامه ضمن بيان مسئله سد گتوند و شرايط كيفي در سيستم مخزن-رودخانه، پيشنهادهايي در راستاي بهبود شرايط كيفي منابع آب سطحي به ويژه براي رودخانه كارون ارائه شده است.