14572

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي ايران

گزارش پژوهشي

در درگيري هاي اخير در بيت المقدس، مسجدالاقصي و محله شيخ جراح، بروز مجدد جنگ با غزه و در واكنش هايي كه اعراب ساكن مناطق 1948 به اين وضعيت داشتند شاهد تحولات مهمي در معادله امنيتي فلسطين اشغالي و تغيير در محاسبات راهبردي اسرائيل هستيم؛ عمده اين تحولات به شرح زير قابل ارزيابي است: 1.عكيفيت تحركات اخير در كرانه باختري رود اردن، متفاوت از تحركات سابق و معطوف به نتيجه عملياتي خاص است. عدم عقب نشيني از وضعيت فعلي شيخ جراح و وادار كردن صهيونيست ها به پذيرش اين وضعيت يك هدف مشترك براي فلسطيني هاست كه تا حدود زيادي موفقيت حاصل شده و حداقل، روند تهاجمي صهيونيست ها را متوقف كرده اند. 2. براي اولين بار تحركات مردمي خارج از گروه هاي رسمي فلسطيني، موجب يك درگيري وسيع شد و توانست بين گروه هاي فلسطيني نيز بر روي هدف مشترك انسجام ايجاد كند. حماس، جهاد اسلامي و ساير گروه هاي مقاومت به حمايت از تحرك مردمي به ميدان آمدند و فتح نيز مجبور به همراهي شد. 3. همراهي اعراب ساكن مناطق 1948 كه هم اكنون به لحاظ ظاهري شهروندان اسرائيل به حساب مي آيند، با تحركات فلسطيني هاي مستقر در كرانه و قدس شريف و در حمايت از مردم غزه، يك اتفاق بسيار نادر در دهه هاي گذشته است. اعرابي كه احساس مي شد در جامعه اسرائيل استحاله شده اند، امروز با تأكيد بر هويت فلسطيني خود، با شهرك نشينان و پليس اسرائيل درگير مي شوند و برخي از مناطق را به طور موقت از سيطره امنيتي رژيم صهيونيستي خارج مي كنند؛ اتفاقات «شهرك اللد» شاهد مهمي بر اين ماجراست كه طي آن، اين شهرك به كنترل اعراب منطقه 48 درآمد. 4. حجم حملات موشكي مقاومت و تحولات موشك ها به لحاظ كمّي وكيفي، محاسبات راهبردي رژيم صهيونيستي را تغيير داد. ميزان موفقيت حملات موشكي بسيار فراتر از آنچه صهيونيست ها در چند سال اخير تصوير مي كردند، بود و بالعكس چالش هاي سامانه هاي پدافندي به ويژه گنبد آهنين برجسته تر شد. 5. مديريت صحنه غزه و افكار عمومي و عمليات امدادي، تاكنون بسيار خوب و موفق بوده است؛ لذا ميزان تاب آوري راهبردي غزه براي مديريت جنگ فرسايشي عليه رژيم صهيونيستي بالاتر از جنگ هاي گذشته ارزيابي مي شود. اين وضعيت به حماس اجازه مي دهد، شروط خود را به طرف صهيونيست تحميل كند. 6. متأسفانه ميانجيگران منطقه اي (به ويژه مصر)، حامل فشارهاي زيادي عليه مقاومت براي پذيرش بي قيد و شرط آتش بس هستند. تاكنون مقاومت تسليم اين فشارها نشده است ولي، در صورتي كه تحركات ديپلماتيك محور مقاومت و كشورهاي همسو، به ميزان مطلوبي افزايش نيابد، امكان تحميل شرايط دشوار بر حماس بعيد نيست. بر اين اساس، راه اندازي مكانيسم هاي منطقه اي و بين المللي مانند سازمان همكاري اسلامي و شوراي حقوق بشر، كمك شاياني به فلسطيني ها در كنترل فشار كشورهاي سازشكار عربي خواهد نمود. 7. شرايط در صحنه سياست داخلي رژيم صهيونيستي بسيار دشوار است و صهيونيست ها براي اولين بار در دهه هاي گذشته از تشكيل يك كابينه ائتلافي عاجز هستند. چهار انتخابات پي در پي، نتوانسته تكليف دولت را تعيين كند و بعد از ناكامي نتانياهو در تشكيل دولت ائتلافي، تعيين يائير لاپيد براي تشكيل دولت نيز چشم انداز روشني ندارد. لذا به احتمال بسيار زياد، اين پارلمان نيز منحل خواهد شد و انتخابات پنجم در فاصله زماني كمتر از دو سال اعلام خواهد گرديد. بن بست سياسي در داخل، در درگيري هاي داخلي سرزمين هاي اشغالي مؤثر بوده است؛ اعراب ساكن اين مناطق احساس مي كنند با هرج و مرج بي پايان در صحنه سياست داخلي، امكان ابراز وجود براي آنان فراهم تر از گذشته است؛ لذا بيشتر و آزادانه تر از پيش، بر هويت فلسطيني خويش تأكيد مي كنند.