14589

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي ايران

گزارش پژوهشي

در راستاي پوشش كسري بودجه، دولت ها مي بايست علاوه بر منابع درآمدي مرسوم، بر دارايي هاي غيرنقد ترازنامه هاي خود تمركز كنند، درحقيقت ترازنامه دولت شامل دارايي هاي باارزشي است كه مولدسازي آنها مي تواند يكي از منابع مهم تأمين بودجه دولت ها محسوب گردد. يكي از بااهميت ترين دارايي هاي دولت زمين ها هستند كه مديريت بهينه آنها در جهت حداكثرسازي بازدهي اقتصادي و گسترش ارائه خدمات عمومي مي تواند نقش بسزايي در پيشبرد وظايف دولت داشته باشد. كشورهاي مختلف با درك اهميت مديريت صحيح زمين هاي دولتي، به اين دارايي به عنوان منبع ايجاد درآمد پايدار براي دولت و بخش عمومي مي نگرند؛ به طوري كه در برخي كشورها درآمدهاي حاصل از مديريت زمين سهم قابل توجهي را در بودجه دولت هاي ملي و محلي به خود اختصاص مي دهد. اگرچه سطح بهره مندي از درآمد حاصل از زمين ها به ساختار حقوقي مرتبط با زمين در كشورهاي مختلف گره خورده است، اما به نظر مي رسد حركت به سمت مولدسازي زمين ها، در اغلب كشورها قابل تسري است. به نظر مي رسد در ايران نيز با توجه به حجم انبوه زمين هاي در اختيار دستگاه هاي دولتي و عمومي (همچون سازمان ملي زمين و مسكن، وزارت جهاد كشاورزي، شهرداري ها و ديگر نهادهاي بخش عمومي)، مي بايست سياست هاي جديدي حول محور مولدسازي، تدوين و اجرا گردد. در اين راستا روش استفاده از زمين بسته به اهداف سياستي و ويژگي هاي زمين مورد نظر مي تواند متفاوت باشد، با وجود اين در هر مورد مي بايست روش هايي به كارگيري شود كه علاوه بر تأمين منافع عموم، پايداري عوايد را نيز تضمين نمايد. با توجه به موارد فوق، استفاده از روش هايي نظير واگذاري حق بهره برداري از زمين به كاربري هاي مختلف در قالب اجاره هاي بلندمدت درخصوص زمين هاي دور از مركز و يا خارج از محدوده شهر و فروش يا معاوضه زمين هاي مرغوب واقع در مركز، مي تواند گزينه مناسبي تلقي شود. با اين سياست نه تنها نيرويي در جهت كاهش قيمت زمين و متعاقب آن املاك ايجاد مي شود، بلكه درآمدي پايدار براي دولت محقق مي گردد كه مي تواند با اولويت پاسخگويي به نياز روزافزون زيرساختي مورد استفاده قرار گيرد. سخن پاياني اينكه استفاده هوشمندانه از مجموعه اين ظرفيت ها مي تواند در جهت تحريك رشد اقتصادي طرح ريزي شود.