14654

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي ايران

گزارش پژوهشي

اكتبر سال 2019 صحنه سياسي و اجتماعي لبنان شاهد تحولات و اعتراضاتي بود كه تا پيش از آن سابقه نداشت. به طور سنتي تحولات سياسي و اجتماعي لبنان تحت تأثير عميق دسته بندي هاي طائفي (در درجه اول) و حزبي (در درجه دوم)، قرار داشته است. اما وقايع اكتبر 2019 شاخص ها و ويژگي هاي كاملاً متفاوتي داشت؛ اعتراضات مردم به نابساماني اقتصادي و معيشتي از طوائف مختلف بدون وابستگي حزبي و طائفي شكل گرفت. البته اين نكته براي تحليلگران مسائل لبنان واضح است كه ريشه بحران اقتصادي و معيشتي در اين دوره حساس به طراحي گسترده آمريكا و اروپا با هدف ايجاد تنگنا براي مقاومت در لبنان و وادار كردن حزب ا... به خروج از سوريه با ابزار فشارهاي اقتصادي و اجتماعي مربوط است، در اين ميان كمبود سوخت و در نتيجه افزايش قيمت آن موجب ناآرامي و اضطراب عمومي شده است. آمريكا چند سالي است كه حزب ا... را به بهانه حمايت از سوريه در برابر تروريسم تكفيري، مورد شديدترين تحريم ها قرار داده و به تبع آن نهادهاي مالي و اقتصادي لبنان را نيز به استناد همكاري يا ارتباط با حزب ا... تحريم كرده است. كشورهاي اروپايي نيز هر كدام به تفكيك گام هايي را عليه حزب ا... (شاخه نظامي يا هر دو شاخه سياسي و نظامي آن) برداشته اند. سرريز اين فشارها و تحريم ها، ضعف شديد دولت ها در لبنان و فساد گسترده در بوروكراسي اداري و اقتصادي اين كشور را بيش از پيش نمايان ساخته و لبنان را به بي سابقه ترين بحران اقتصادي كشانده است. اكتبر 2019 مردمي به ميادين و خيابان هاي لبنان آمدند كه بدون توجه به وابستگي طائفي و حزبي، خواهان بهبود وضع اقتصاد كشور و توقف گام هاي دولت براي افزايش دامنه و عمق ماليات ها بودند. اين وضعيت، به استعفاي نخست وزير مستقر از طائفه اهل سنت يعني سعد الحريري منجر شد؛ حريري به جاي پاسخگويي به اعتراضات و تلاش براي رفع مشكلات مردم، شانه از مسئوليت خالي كرد و بلافاصله بعد از استعفا، از موضع بدهكار به موضع طلبكار نقل مكان نمود و تلاش كرد، اولاً طائفه خود و جريان المستقبل را در بحران معيشتي، بي تقصير جلوه دهد، ثانياً عامل فساد اداري و اقتصادي در توليد بحران را ناديده انگارد و ثالثاً مسئوليت بحران را متوجه موضع شيعيان به ويژه حزب ا... درخصوص سوريه معرفي نمايد. اين درحالي است كه همه جريان هاي سياسي و رسمي لبنان اذعان دارند كه موضوع فساد اقتصادي و اداري فراطائفي است و بسياري از احزاب در آن نقش دارند. حزب ا... و هم پيمانانش در جريان 8 مارس عزم خود را جزم كردند تا با يك دولت ميانه رو به نخست وزيري حسان الدياب، بر مشكلات فائق آيند. هنوز چند ماهي از تلاش هاي دولت مورد حمايت مقاومت آغاز نشده بود كه واقعه انفجار بندر بيروت، رسماً دولت و كشور لبنان را به يك ورشكسته كامل تبديل كرد. لذا حسان الدياب نيز نتوانست ادامه دهد و استعفا كرد. سرانجام پس از كشمكش هاي فراوان بين جريان اهل سنت و جريان مسيحي آزاد ملي، ميشل عون، رئيس جمهور لبنان با توجه به تمايل شيعيان، متقاعد شد تا دوباره سعد حريري را مأمور تشكيل كابينه كند. علي رغم گذشت چندين ماه از معرفي حريري به عنوان نخست وزير مكلف، وي هنوز در تشكيل كابينه تعلل مي ورزد.