14675

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي ايران

طرح و لايحه

خيريه ها يكي از انواع سازمان هاي غيردولتي(NGOs) هستند كه به صورت داوطلبانه و غيرانتفاعي با اهداف نيكوكارانه در جوامع مختلف مشغول فعاليت هستند. اين تشكل هاي مردمي علاوه بر كمك به اقشار مستضعف جامعه، نقش شاياني در حكمراني اجتماعي و برداشتن بار از دوش دولت ها ايفا مي كنند. ازهمين رو حمايت از خيريه ها امري مهم براي هر حكومتي است كه به بهبود شاخص هاي مختلف اجتماعي، اقتصادي و سياسي منجر مي شود. در چند دهه گذشته تعداد و نقش سازمان هاي غيردولتي، چه در جوامع صنعتي و چه در كشورهاي در حال توسعه همواره در حال افزايش بوده است. فعاليت هايي چون ارائه خدمات و كمك به مردم مصيبت زده در جنگ ها، زلزله يا سيل، تأسيس مراكز بهداشتي و رفاهي، فقرزدايي و اشتغال زايي، تبليغات و آموزش نظري براي افزايش آگاهي هاي مردم، سياستمداران و قانونگذاران، ايفاي نقش گروه نفوذ براي رساندن صداي مردم به ويژه گروه هايي چون زنان، اقليت ها و تهيدستان، افزايش ظرفيت ها (افزايش توانايي هاي خود در راه انجام دادن مأموريت هاي شان)، بسيج منابع، ارتباطات و شبكه سازي، پژوهش و همچنين طيف گسترده اي كه از حمايت صرف، نظير كمك به محرومان و فقرا تا فعاليت هاي توسعه اي و رسانه اي را دربرمي گيرد. فعاليت هاي سازمان ها يا تشكل هاي اجتماعي به چهار گروه دسته بندي مي شود: 1. فعاليت هاي توسعه اي و اجتماعي براي گروه هايي كه نمايندگي آنهارا برعهده دارند؛ 2. بسيج فعالان اجتماعي براي افزايش آگاهي و اعمال نفوذ؛ 3. نمايندگي منافع و علايق گروه هاي خاص در رابطه با دولت و ساير بخش هاي جامعه؛ 4. نظارت بر عملكرد دولت، رفتار و اعمال مقامات؛ گسترش حضور مردم در تشكل هاي مردم نهاد نقش آنان را در تعيين سرنوشت خود پررنگ تر و فرايند مشاركت توده اي را به مشاركت تأثيرگذار، هدف مند، سازمان دهي شده و فعال تبديل مي كند. بدين گونه جامعه قوي به عنوان حوزه غيردولتي هويت يافته و پايگاه اجتماعي دولت نيز گسترش مي يابد، (لزوم تدوين قانون جامع ناظر بر فعاليت سازمان هاي غيردولتي، شماره مسلسل: 6567). عمده فعاليت سمن ها در كشور ما معطوف به امور خيريه اي، حمايتي و جمع آوري كمك هاي مردمي در راستاي كمك به نيازمندان است و نقش آنها در حوزه اجتماعي به ويژه درخصوص پيگيري و كاهش آسيب ها و در حوزه توسعه اي كمتر در نظر گرفته مي شود. در صورتي كه امروزه سازمان هاي مردم نهاد تلاش مي كنند فعاليت هاي خود را معطوف به توسعه پايدار سازند. به همين سبب نيز اهم مطالبات سمن ها معطوف به تأمين مالي و به منظور تمديد فعاليت هاي توزيعي آنهاست و به ساير نقش ها و مشكلات در مسير تحقق آن نقش ها، كاملاً بي توجه هستند. طرح حاضر نيز از ميان همه تشكل هاي مردم نهاد و نقش هاي چهارگانه فوق، نگاه حمايتي خود را متوجه بحث تأمين مالي خيريه ها كرده است. در ادامه گزارش، ماهيت سازمان هاي مردم نهاد و خيريه ها تشريح و همه مشكلات و مسائل آنها بيان شده است تا با نگاهي جامع، طرح حاضر مورد ارزيابي قرار گيرد؛ چرا كه طرح هرگونه برنامه و قانون براي خيريه ها بدون در نظر گرفتن نهاد بالادستي آن، يعني سازمان هاي مردم نهاد، ناقص و سطحي خواهد بود.