14677

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي ايران

گزارش پژوهشي

در حال حاضر ملاك مقايسه توسعه كشورها؛ وضعيت محيط زيست شان است كه ارزيابي وضعيت محيط زيست آنها براساس يك شاخص بين المللي با نام شاخص عملكرد محيط زيستي (EPI) صورت گرفته و نتيجه آن، هر دو سال يك بار منتشر مي شود. اولين گزارش منتشر شده در اين زمينه در سال 2006 بوده و تاكنون هشت نسخه از اين گزارش منتشر شده است كه تقريباً در هر گزارش، تغييراتي در ساختار، شاخص ها، وزن شاخص ها، نحوه محاسبه و تعداد كشورها با توجه به دسترسي اطلا عات مشاهده مي شود. مقدار شاخص EPI از صفر تا 100 تعيين شده و امتياز 100 بهترين و صفر بدترين وضعيت محيط زيست است. امتياز به دست آمده در اين شاخص، بيانگر ارتقا يا نزول عملكرد محيط زيستي كشورها نسبت به دوره هاي قبل و نيز رتبه آنها نسبت به ساير كشورهاي جهان است. ازآنجا كه اين شاخص مركب از مؤلفه هاي مختلف است و در هر دوره با تغييراتي همراه بوده است، لذا اطلاع از اجزا و مؤلفه هاي مورد بررسي براي محاسبه اين شاخص طي دوره هاي مختلف و مشخص كردن جايگاه كشورها در هر جزء، ضعف ها و نواقص آنها را براي بهبود وضعيت زيست محيطي و دستيابي به اهداف توسعه پايدار روشن مي سازد. در اين راستا، هدف اين گزارش، بررسي و واكاوي ساختار گزارش شاخص عملكرد محيط زيستي (2006-2020) با تمركز بر جايگاه كشور ايران است. بدين منظور ابتدا به موضوع شاخص عملكرد محيط زيستي پرداخته و سپس تغيير اجزا و مؤلفه هاي اين شاخص را در دوره هاي مختلف مورد واكاوي قرار داده است. سپس جايگاه ايران در گزارش هاي مختلف بررسي شده و پس از استخراج نقاط ضعف در عملكرد محيط زيستي، پيشنهادهايي جهت ارتقاي جايگاه آن ارائه خواهد شد. يافته هاي اين تحقيق نشان داد كه در جديدترين گزارش منتشر شده براي اولين بار به موضوع هاي مديريت پسماند و ميزان انتشار گازهاي گلخانه اي پرداخته شده كه كشورهاي دانمارك، لوكزامبورگ و سوئيس، سه كشور برتر در اين شاخص هستند. جمهوري اسلامي ايران در رده بندي EPI در سال 2020، با كسب رتبه 67 و امتياز 48، نسبت به سال 2018 (رتبه 80) از وضعيت بهتري برخوردار شده است.