14698

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي ايران

گزارش پژوهشي

براساس ماده (36) قانون برنامه ششم توسعه، دولت مكلف است حداقل 30 درصد آب آشاميدني مناطق جنوبي كشور را با شيرين كردن آب دريا تا پايان اجراي قانون برنامه تأمين كند. همچنين وزارت نيرو موظف است تا پايان اجراي قانون برنامه تمهيدات لازم را براي تأمين، طراحي و ساخت حداقل معادل 70 درصد آب شيرين كن هاي مورد نياز در شهرهاي حوزه خليج فارس و درياي عمان را با خريد تضميني آب شيرين شده و نيز مديريت هوشمند و تجميع خريد آب شيرين كن از طريق انتقال فناوري به داخل انجام دهد. در حال حاضر ظرفيت هاي در حال بهره برداري و در حال ساخت شيرين سازي آب دريا براي استان هاي ساحلي جنوبي به ترتيب حدود 295 و 229 هزار مترمكعب در شبانه روز است. اين مقدار در مقايسه با برخي كشورهاي منطقه ناچيز بوده و از طرف ديگر با توجه به طول سواحل جنوبي كشور، توسعه محدود طرح هاي شيرين سازي آب دريا را نشان مي دهد. ميزان انرژي مورد نياز، اقتصاد طرح هاي شيرين سازي و تأثيرات زيست محيطي آنها ازجمله نكاتي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد. همچنين توجه به چالش ها و مسائل اعتباري و اداري سرمايه گذاران داخلي و خارجي اين طرح ها نيز در روان سازي و پيشرفت طرح هاي مذكور مؤثر خواهد بود. مسئولان و سياستگذاران كلان كشور بايد توجه داشته باشند كه نياز به شيرين سازي آب دريا در سال هاي آتي و در آينده نزديك به شدت افزايش خواهد يافت. نمود اوليه اين موضوع در استان هاي ساحلي هرمزگان، بوشهر، سيستان و بلوچستان و خوزستان مشاهده مي شود. بنابراين بايد سرمايه گذاري ها و زيرساخت هاي لازم در اين زمينه انجام و دولت براي اين مناطق برنامه مشخصي داشته باشد. بسيار مهم است كه توجه شود براي بسياري از مناطق ياد شده در حالت طبيعي جايگزين ديگري غير از شيرين سازي آب دريا وجود ندارد يا نخواهد داشت. بي توجهي به اين مقوله در درجه اول تبعات اجتماعي و در درجه دوم تبعات اقتصادي به دنبال خواهد داشت. گفتني است ميزان آب تجديدپذير كشور محدود است. به دليل تغيير اقليم، همين ميزان محدود روبه كمتر شدن است. همچنين به دليل افزايش جمعيت و توسعه اقتصادي و مصارف، نياز به آب روبه افزايش است. براساس شاخص هاي استاندارد بين المللي، براي پايداري منابع و حفظ محيط زيست، همه آب تجديدپذير را نمي توان استفاده كرد. حداكثر ميزان قابل استفاده از آب تجديدپذير، 40 درصد بايد باشد كه متأسفانه اين درصد در ايران بسيار بيشتر از اين مقدار است. با نگاهي به توسعه مصارف در آينده بايد متذكر شد كه معيار ادامه توسعه، از منظر مقدار آب، فقط ميزان آب تجديدپذير (آب دريافتي از طريق نزولات جوي) نيست. دو عامل مهم ديگر از منظر مقدار آب، وجود دارد. اول: بهره وري و دوم: وجود منابع آب غير از منابع آب تجديدپذير. در اين راستا استفاده از شيرين سازي آب دريا مي تواند در ترسيم افق توسعه كشور بسيار مهم واقع شده و بايد مورد توجه سياستگذاران قرار گيرد. البته يك حد نهايي براي شيرين سازي آب دريا نمي توان در نظر گرفت و عامل اصلي محدودكننده در اين مورد، تأثير زيست محيطي و قيد اقتصادي است. حركت در اين جهت براساس يك برنامه بالادستي از پيش تعيين شده با لحاظ جميع جوانب و همچنين تأمين نيازهاي سياستگذاري و تقنيني مورد نياز ازسوي دستگاه هاي ذي ربط مي تواند نقش مهمي در استفاده از ظرفيت هاي دريامحور كشور ايفا كند.