14849

1401

فارسي

8680395

گزارش

گروه هاي دوستي پارلماني، يكي از ظرفيت هاي ديپلماتيك مهم مجلس شوراي اسلامي است كه نقش و جايگاه آنان در ساختار سياست خارجي به طور محسوسي در حال افزايش است. روند افزايشي و رشد كمّي وكيفي گروه هاي دوستي از مجلس اول تا يازدهم بيانگر اين واقعيت است كه مجلس شوراي اسلامي بخشي از تحركات ديپلماسي پارلماني خود را از طريق سامان دهي و جهت دهي به گروه هاي دوستي دنبال مي كند و پيش بيني مي شود با توجه به تقويت جايگاه مجالس قانونگذاري در روابط بين الملل، نقش گروه هاي مذكور در روابط منطقه اي و بين المللي افزايش يابد. مهم ترين نكات حاصل از بررسي عملكرد گروه هاي دوستي پارلماني عبارتند از: ـ ماهيت غيررسمي گروه هاي دوستي پارلماني، قدرت مانور ديپلماتيك نمايندگان در حوزه سياست خارجي را افزايش مي دهد، زيرا برخي محدوديت هاي فراروي وزارت امور خارجه، براي آنان وجود ندارد. به همين دليل در اغلب پارلمان هاي دنيا، قانونگذاراني را براي مديريت اين گروه ها انتخاب مي كنند كه از دانش، تجارب و ابتكارات فردي لازم براي ارتقاي روابط با ساير پارلمان ها برخوردار باشند. از طرفي «قاعده مجاورت جغرافيايي» نيز در چينش اين گروه ها لحاظ مي شود، به طوري كه كشورهاي قرار گرفته در هر گروه از مجاورت سرزميني و قرابت فرهنگي برخوردارند. ـ يكي از پيش نيازهاي لازم براي مزيت سازي و هم افزايي ظرفيت گروه هاي دوستي مجلس شوراي اسلامي، لزوم همپوشاني اهداف و جهت گيري ها در قالب اساسنامه اي مصوب و پايدار است. تدوين اساسنامه پايدار گروه هاي دوستي در شرايطي كه آرايش سياسي قوه مقننه هر چهار سال تغيير مي كند، از اهميت بالايي برخوردار است. عملكرد گروه هاي دوستي شدت و ضعف دارد. مجلس شوراي اسلامي بايستي معيارهاي مشخصي را براي ارزيابي عملكرد اين گروه ها تعريف و به صورت ادواري عملكرد آنها را بررسي كند. فقدان اساسنامه اي مدون براي فعاليت، رسالت و مأموريت گروه هاي دوستي پارلماني در مجلس شوراي اسلامي، قوام و انسجام راهبردي فعاليت گروه هاي مذكور را كاهش خواهد داد. ـ در روابط نوين بين الملل، گروه هاي دوستي پارلماني فقط در حوزه سياست خارجي فعاليت نمي كنند، بلكه يكي از پيشران هاي توسعه ديپلماسي پارلماني اقتصادي و اشتراك گذاري تجارب پارلماني با ساير كشورها محسوب مي شوند. - رئيس گروه دوستي بر اساس رأي اعضا در انتخابات درون گروهي مشخص مي شود. گروه هاي مذكور، گزارش عملكردشان را به اداره كل امور بين الملل مجلس شوراي اسلامي ارائه و اداره مذكور پس از بررسي آنها، نتايج را به كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي گزارش مي كنند. ـ ديپلماسي پارلماني برخلاف ديپلماسي رسمي چندان در چارچوب هاي متصلب حركت نمي كند و نمايندگان كشورها راحت تر درخصوص موضوعات مختلف با يكديگر گفتگو مي كنند. به همين دليل استفاده بهينه از ظرفيت هاي ديپلماتيك نمايندگان به ويژه گروه هاي دوستي، نقش برجسته اي را در ارتقاي كارايي ديپلماسي پارلماني ايفا مي كند. ـ يكي از ملزومات ارتقاي كارايي گروه هاي دوستي، وجود مرجعي مشخص براي تعامل مستمر و افزايش هماهنگي بين وزارت امور خارجه و اداره كل امور بين الملل مجلس شوراي اسلامي است. ـ مطالعه تطبيقي پارلمان هاي دنيا بيانگر نقش فعّال زنان نماينده در حوزه ديپلماسي پارلماني است. به همين دليل حضور متناسب و چينش مناسب بانوان نماينده در گروه هاي دوستي يا هيئت هاي پارلماني يا استفاده از ظرفيت بانوان نماينده در جايگاه رياست گروه هاي دوستي، ظرفيت ديپلماسي پارلماني مجلس يازدهم در تعامل با اتحاديه هاي بين المجالس جهاني يا هيئت هاي پارلماني ساير كشورها را بهطور محسوسي افزايش مي دهد. محورهاي مطالعاتي مراكز پژوهشي ساير پارلمان هاي دنيا نيز نشان مي دهد بخشي از فعاليت آنان به سمت شناسايي موانع و ارائه راهكارهاي مناسب براي ايفاي نقش بيشتر بانوان نماينده در حوزه فعاليت هاي ديپلماتيك پارلماني است. نمايندگان زن مجلس شوراي اسلامي با توجه به تعلقات آنان به ارزش هاي انقلاب و برخورداري از تجارب و سوابق تحصيلي مناسب، اين پتانسيل را دارند كه نماينده خوبي براي جمهوري اسلامي ايران در اجلاسها و همايش هاي بين المللي باشند. از طرفي حضور پُررنگ آنان در مجامع بين المللي پارلماني بخشي از عمليات رواني مخالفان نظام براي القاي نقض حقوق زنان در ايران را با چالش جدي مواجه مي كند. ـ اداره بين الملل قوه مقننه با مديريت دو مجموعه اداره گروه هاي دوستي پارلماني و اداره مجامع بين المللي، به صورت غيرمستقيم نقش اثرگذاري را در ارتقاي كارايي و چابك سازي ديپلماسي پارلماني ايفا مي كند. ـ تسريع در فرايند اعتمادسازي و تقويت روابط با ساير كشورها، تسهيل روند تصويب توافقنامه هاي دوجانبه با ساير كشورها، تعقيب منافع مشترك در مجالس قانونگذاري دو كشور و تسريع در روند تصويب موضوعي خاص، ايجاد مرجعي پارلماني براي بازنگري مستمر كارآمدي گروه هاي دوستي، ايجاد كرسي هاي تخصصي در گروه هاي دوستي پارلماني، ترسيم و تعيين نقشه راه مشخص براي ضابطه مند كردن اهداف و مأموريت هاي گروه هاي دوستي و افزايش نقش كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي در چينش و انتخاب اعضاي اين گروه ها، نقش مهمي را در انسجام راهبردي و قوام بخشي به گروه هاي دوستي پارلماني ايفا مي كند.