14924

1401

فارسي

8681373

گزارش

پديدۀ حاشيه نشيني به دليل ابعاد و تبعات اجتماعي، كالبدي، اقتصادي، فرهنگي و زيست محيطي آن همواره به عنوان يك مسئله مديريت شهري و آسيب اجتماعي مورد توجه دولت ها بوده است. به منظور حل اين مسئله نيز تاكنون سياست هاي مختلفي اجرا شده كه مي توان آن را در طيفي از نفي و طرد موضوع تا بهسازي و توانمندسازي صورت بندي كرد. در حال حاضر، توانمندسازي اجتماعات حاشيه نشين با تأكيد بر مشاركت محلي مهم ترين رويكردي است كه در اين حوزه توصيه مي شود. در همين رابطه، ازجمله مهم ترين اقداماتي كه در راستاي نقش آفريني و افزايش مشاركت ساكنان در سامان دهي مناطق حاشيه نشين در كشور صورت گرفته، ايجاد «دفاتر تسهيلگري و توسعه محلي» توسط سازمان امور اجتماعي در ذيل وزارت كشور بوده است. اين طرح با رويكرد تقويت مشاركت و حس تعلق جامعه محلي به عنوان مهم ترين دستور كار وزارت كشور در موضوع حاشيه نشيني طي سال هاي اخير تعريف و دنبال شده است. در اين راستا و با عنايت به احكام مواد (59) و (80) قانون برنامه ششم توسعه در حوزه سكونتگاه هاي غيررسمي و محلات حاشيه نشين و گذشت پنج سال از اجراي اين برنامه، بررسي عملكرد دفاتر فوق الذكر در چارچوب ارزيابي عملكرد برنامه ششم توسعه در حوزه آسيب هاي اجتماعي مورد توجه قرار گرفته است. نتايج بررسي نشان مي دهد: 1. جمع آوري و صورت بندي اطلاعات دقيق مبتني بر وضعيت محلات، 2. تلاش در جهت استفاده از ظرفيت ساكنان در زمينه شناسايي و حل مسائل و مشكلات محلات، 3. پيگيري جهت جذب منابع مالي براي اجراي پروژه ها در سطح محلات هدف، 4. تلاش در راستاي حل مشكلات كالبدي محلات از وجوه مثبت عملكرد دفاتر تسهيلگري بوده است. با وجود اين: 1. ضعف در هماهنگي نهادي و ساختاري، 2. غلبه رويكرد و نگاه كالبدي بر عملكرد دفاتر، 3. ضعف در اعتمادسازي و جلب مشاركت حداكثري ساكنان، 4. نامشخص بودن نتايج و اثربخشي عملكرد دفاتر، 5. ابهام در چشم انداز و برنامه ريزي بلندمدت دفاتر، 6. ضعف در ساختار و كيفيت پايين نيروي انساني برخي دفاتر به عنوان نقاط ضعف دفاتر مزبور مطرح هستند. با توجه به نتايج حاصل شده در اين بررسي، به ويژه ضرورت وجود الگوي مشاركتي و محله محور، پيشنهادهاي سياستي ذيل در راستاي بهينه سازي الگوي دفاتر تسهيلگري محلات حاشيه نشين قابل ارائه است: استفاده از ظرفيت هاي قانون برنامه هفتم توسعه در جهت رفع موانع ساختاري و نهادي و ارتقاي سطح هماهنگي بين دستگاهي حاكم بر طرح ها و الگوهاي فعال در سامان دهي محلات حاشيه نشين، واگذاري دفاتر تسهيلگري و توسعه محلي به مديريت شهري، متناسب با ملاحظات و اقتضائات لازم و ضمن حفظ نقش مديريت استانداري ها در انجام حمايت هاي مؤثر نهادي از برنامه ها و عملكرد دفاتر، بازنگري و اصلاح الگوي برنامه ريزي بلندمدت طرح مبتني بر واقعيات عملياتي ميدان با هدف پايدارسازي اقدامات به جاي تأكيد بر راهبرد خروج، ارتقاي سازوكارهاي نظارتي وزارت كشور، سازمان امور اجتماعي و ساير نهادهاي ذي ربط بر فرايند و عملكرد دفاتر تسهيلگري، تدوين شاخص هاي ارزيابي عملكرد مبتني بر اهداف طرح و به كارگيري اين شاخص ها در راستاي ارزيابي و بهبود وضعيت عملكرد دفاتر به صورت ساليانه، ارزيابي مستمر وضعيت و كيفيت شركت هاي مجري در سطح محلي و نيروي انساني شاغل در دفاتر و الزام در به كارگيري نيروي انساني بومي، توانمند، دغدغه مند و صاحب صلاحيت، استفاده حداكثري از حضور و مشاركت واقعي مردم محلي در پيشبرد فعاليت دفاتر، در همه زمينه ها از شناسايي و برنامه ريزي تا اجرا و نظارت.