14939

1401

فارسي

8681489

گزارش

انتقال دانشجويان خارج از كشور به ايران در چند سال اخير به دليل شرايط و مشكلات مختلف از جمله مشكلات اقتصادي مردم و گراني نرخ ارز، همه گيري كرونا و اخيراً جنگ بين دو كشور روسيه و اوكراين شدت گرفته و تعداد دانشجويان انتقال يافته به داخل به طور چشمگيري افزايش يافته است. بنابراين ارتقاي شفافيت و نظارت بر فرايند انتقال دانشجو به خصوص در رشته محل هاي پرمتقاضي و رشته هاي پرطرفدار، توجه به عدالت آموزشي و كيفيت آموزش به خصوص در رشته هاي گروه پزشكي با لحاظ احساس مسئوليت حاكميت در قبال شهروندان خود از الزامات كارآمدي سياست ها، قوانين و عملكرد دستگاه هاي مجري در اين زمينه است. گزارش حاضر به ارزيابي سياست ها، قوانين و عملكرد وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در اين خصوص پرداخته است و پيشنهادهايي با هدف ارتقاي وضع موجود ارائه داده است. بررسي ها نشان مي دهد ضعف در سازوكارهاي نظارتي، عدم لحاظ برخي از رخدادهاي غيرقابل پيش بيني در مصوبات مانند جنگ، بيماري هاي فراگير و... و موازي كاري مراجع قاعده گذاري از ايرادهاي اين مصوبات است. بررسي گزارش عملكرد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري درخصوص انتقال به داخل دانشجويان ايراني نشان مي دهد از سال 1394 تا 1400 حدود 1500 دانشجو درخواست انتقال به داخل از اين وزارتخانه داشته اند كه با درخواست حدود 665 نفر از آنها مبتني بر مصوبات و قوانين موجود، موافقت شده است (حدود 44 درصد). بيشترين حجم يعني حدود 48 درصد از دانشجوياني كه درخواست انتقال به داخل داشته اند، در مقطع دكتري و عمدتاً در رشته هاي فني و مهندسي مشغول به تحصيل بوده اند. نكته مهم اينكه حدود نيمي از درخواست هاي انتقال به داخل پذيرفته شده وزارت علوم، براي رشته محل هاي پرمتقاضي مانند رشته هاي دانشگاه صنعتي شريف و دانشگاه تهران بوده است. به دليل رقابت زياد در آزمون هاي سراسري براي چنين رشته محل هايي نظارت بر اين موضوع به لحاظ عدالت آموزشي از اولويت برخوردار است. گزارش عملكرد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي حاكي از آن است كه از سال 1396 تا 1400 حدود 6200 نفر از دانشجويان ايراني شاغل به تحصيل در ساير كشورها درخواست انتقال به دانشگاه هاي ايران داشته اند كه با درخواست انتقال حدود 5200 نفر (84 درصد) از آنها موافقت شده است. در اين ميان بيشترين سهم دانشجويان گروه پزشكي انتقال يافته به داخل به ترتيب مربوط به رشته هاي دندانپزشكي با حدود 44 درصد، پزشكي با حدود 35 درصد و داروسازي نزديك به 19 درصد كل دانشجويان است. به عبارتي ديگر از سال 1396 تا 1399 جمعاً حدود 4700 نفر دانشجو در رشته هاي دندانپزشكي، پزشكي و داروسازي به داخل منتقل شدند يعني در اين بازه زماني تقريباً به ازاي هر 10 نفر از كل دانشجويان ثبت نام شده در سه رشته فوق الذكر در دانشگاه هاي كشور (اعم از دولتي و آزاد اسلامي) يك نفر دانشجو از خارج به داخل انتقال يافته است. با توجه به اينكه رشته هاي مذكور بسيار پرمتقاضي هستند و رقابت در آزمون سراسري عمدتاً براين سه رشته متمركز است، اين موضوع از حساسيت بسيار بالايي به لحاظ رعايت حقوق داوطلبان آزمون سراسري و عدالت آموزشي برخوردار است. از همين رو با هدف تحقق عدالت آموزشي و ارتقا سازوكارهاي انتقال دانشجو از خارج به داخل، در انتهاي گزارش، پيش نويس قانوني در اين خصوص ارائه شده است.