15033

1401

فارسي

8685132

گزارش

به منظور حضور مقتدرانه در عرصه سياست خارجي، جمهوري اسلامي ايران لازم است با توجه به بند «16» اصل سوم و اصول 152 و 154 قانون اساسي، از همه ابعاد و ظرفيت هاي ديپلماسي استفاده كند. ديپلماسي رسمي، عمومي، دفاعي، اقتصادي، فرهنگي و ... از مهم ترين ابعاد ديپلماسي است كه هركدام متوليان خاص خود را دارد. يكي از مهم ترين اضلاع ديپلماسي عمومي، ديپلماسي پارلماني است كه متولي اصلي آن مجلس شوراي اسلامي است. طبعاً قدرت مانور دولتمردان در عرصه روابط بين الملل در قياس با نمايندگان پارلمان محدودتر است ولي قانونگذاران به دليل ايفاي وظايف نمايندگي تحرك ديپلماتيك بالاتري دارند و در بيان مواضع از آزادي بيشتري در قياس با وزير امور خارجه و سفرا برخوردارند. ستون فقرات و موتور پيشران توسعه ديپلماسي پارلماني بر پنج كنشگر رياست محترم قوه مقننه، شوراي اجرايي بين المجالس، گروه هاي دوستي، رؤساي فراكسيون ها و رئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي بنا شده است. اين پنج كنشگر به عنوان معماران سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي، لازم است در تمام سطوح ديپلماسي پارلماني دو جانبه، منطقه اي، قاره اي، فرامنطقه اي و جهاني مشاركت ميداني مؤثر داشته باشند. رويكرد كلان ديپلماسي پارلماني مجلس يازدهم در عرصه مديريت جهادي ابتكار و عمل، براساس چهار شاخص كارآمدي، شفافيت، مردمي سازي و هوشمندسازي بنا شده است. در منظومه ديپلماسي پارلماني در تراز انقلاب اسلامي، كاربست ابتكار و نوآوري در راهبرد ديپلماسي پارلماني ضروري است. اين اقدام باعث مي شود مجلس يازدهم نقش بي بديلي را در تنظيم گري و معماري معادلات منطقه اي و جهاني ايفا كند. در حال حاضر شكاف بين ديپلماسي پارلماني دوجانبه و قاره اي كه از آن با عنوان منطقه گرايي پارلماني نام برده مي شود، بسيار مشهود است. توجه معماران ديپلماسي پارلماني به اين موضوع از اهميت راهبردي برخوردار است، به ويژه اينكه رهبر دورانديش انقلاب (مدظله العالي) همواره در بيانات مختلف بر ضرورت منطقه گرايي، توجه به كشورهاي مسلمان و همسايه و همچنين استفاده از ظرفيت هاي غني نگاه به شرق تأكيد فرموده اند. در ميان كنشگران ديپلماسي پارلماني، نقش رياست محترم قوه مقننه و گروه هاي دوستي از بقيه كنشگران برجسته تر است، به همين دليل توصيه مي شود با ابتكار و عمل در عرصه ميدان، از ظرفيت هاي ديپلماتيك رياست محترم قوه مقننه و رؤساي گروه هاي دوستي براي توسعه مجامع پارلماني منطقه اي مانند اتحاديه بين المجالس سازمان شانگهاي، اتحاديه بين المجالس جبهه مقاومت اسلامي، اتحاديه بين المجالس كشورهاي حاشيه درياي خزر و اتحاديه بين المجالس كشورهاي فارسي زبان استفاده شود. اين اقدام گامي عملياتي و راهبردي در جهت تحكيم ستون هاي ديپلماسي پارلماني در تراز انقلاب اسلامي است. در ديپلماسي پارلماني در تراز انقلاب اسلامي، بايستي نقش دين نيز در ميدان سياست برجسته باشد. رايزني رياست محترم قوه مقننه و هيئت هاي ديپلماتيك مجلس شوراي اسلامي براي تأسيس اتحاديه بين المجالس جبهه مقاومت اسلامي يا ترسيم نقشه راه عملياتي براي حضور مقتدرانه در اتحاديه بين المجالس اسلامي، مصداقي از تجلي نقش دين در ميدان ديپلماسي پارلماني است. در هزاره سوم ميلادي، بخشي از مذاكرات ديپلماتيك پارلماني به ويژه با كشورهاي داراي نظام پارلماني توسط رؤساي فراكسيون ها انجام مي شود، در حالي كه يكي از حفره هاي ديپلماسي پارلماني جمهوري اسلامي ايران، غفلت از ظرفيت ديپلماتيك رؤساي فراكسيون هاي مجلس شوراي اسلامي با همتايان پارلماني خود در ساير كشورهاست. اهتمام مجلس انقلابي يازدهم به شكل گيري و پرورش احزاب و فراكسيون هاي منسجم در تراز انقلاب اسلامي و افزايش نقش آفريني آنان در ميدان ديپلماسي بايد به عنوان يكي از اصول ديپلماسي پارلماني پيشران در گام دوم انقلاب مورد توجه قرار گيرد. با توجه به مطالب فوق الذكر، اولين گام براي تحقق ديپلماسي پارلماني در تراز انقلاب اسلامي، جهاد تبيين است. در اين بخش لازم است با معرفي ابتكارات نوين و اثربخش، ظرفيت هاي ديپلماتيك براي كنشگران ديپلماسي پارلماني مجلس يازدهم تبيين شود. اين اقدام به صورت مستقيم كارآمدي و شفافيت فعاليت هاي ديپلماتيك قوه مقننه را ارتقا مي دهد. از طرفي لازم است بين متوليان و كنشگران ديپلماسي پارلماني جمهوري اسلامي ايران همسويي و قوام استراتژيك برقرار باشد، به همين دليل ايجاد شوراي هماهنگي ديپلماسي پارلماني مي تواند از شكل گيري فعاليت هاي ديپلماتيك جزيره اي در قوه مقننه جلوگيري كند. سنجش مستمر عملكرد متوليان ديپلماسي مجلس شوراي اسلامي، مستلزم شاخص گذاري و تبيين ويژگي هاي ديپلماسي پارلماني كارآمد و متوازن است. به همين دليل پيشنهاد مي شود در مجلس يازدهم كه اولين مجلس در گام دوم انقلاب است، با هم انديشي صاحب نظران دانشگاهي و نمايندگان شاخص ادوار، سند پيوست شاخص هاي ديپلماسي پارلماني در تراز انقلاب اسلامي تبيين شود. اين شاخص ها، شاقول معماري ديپلماسي پارلماني جمهوري اسلامي ايران در گام دوم انقلاب خواهد بود. مستندسازي و ثبت فعاليت هاي ديپلماتيك رياست محترم قوه مقننه و رؤساي گروه دوستي، مي تواند به غني سازي ادبيات ديپلماسي پارلماني كمك كند. با توجه به لزوم بهره وري از ظرفيت ديپلماسي پارلماني فناورانه، توصيه مي شود ديجيتال سازي فعاليت هاي ديپلماتيك مجلس يازدهم در اولويت باشد. در مجالس دنيا، مأموريت مستندسازي ديپلماسي پارلماني برعهده دبيركل پارلمان است كه در اغلب مواقع با تغيير رؤساي مجالس، كمتر تغيير مي كنند و نوعي قوام و ثبات مديريتي در فرايند مستندسازي مشهود است. هماهنگي و همسويي فعاليت كنشگران ديپلماسي پارلماني جمهوري اسلامي ايران، از پيش نيازهاي ارتقاي كارايي فعاليت هاي ديپلماتيك قوه مقننه است. در همين رابطه شناسايي ابتكارات سياسي رياست محترم قوه مقننه و گروه هاي دوستي ضروري است، البته رياست محترم قوه مقننه در چارچوب ديپلماسي پارلماني سران مانند مذاكره با رؤساي مجالس دنيا در اتحاديه بين المجالس جهاني و سخنراني و مذاكرات پيراموني در نشست هايي همچون اجلاس رؤساي مجالس دنيا، پيشاني معرفي و اشاعه ديپلماسي پارلماني در تراز انقلاب اسلامي است. با توجه به استقرار دبيرخانه مجمع مجالس آسيايي و اتحاديه بين المجالس اسلامي در تهران، هر گونه تقويت پل ارتباطي بين رياست محترم قوه مقننه با دبيرخانه هاي مذكور مي تواند ابتكار و اثربخشي رئيس مجلس در ميدان مجامع پارلماني را ارتقا دهد. برگزاري «اجلاس پارلماني سران» به پيشنهاد و ابتكار رياست محترم قوه مقننه براي حل و فصل تنش هاي منطقه اي و توسعه ديپلماسي پارلماني سران با مجالس كشورهاي دوست و همسو، نقش مهمي را در شكست و ناكامي سياست هاي سلطه مآبانه آمريكا براي انزواي جمهوري اسلامي ايران ايفا مي كند. در اين ميان توسعه فعاليت هاي ديپلماتيك رياست محترم مجلس شوراي اسلامي و رؤساي گروه هاي دوستي به سمت توسعه روابط پارلماني با كشورهاي مهم آسيايي همچون چين، اندونزي، مالزي، هند، ژاپن و كشورهاي همسايه و مجالس كشورهاي اورآسيا مي تواند ستون هاي شكل گيري قرن بيست و يكم – قرن آسيا را مستحكم تر كند. رهبر معظم انقلاب (مدظله العالي) بارها بر لزوم بروز و ظهور استكبارستيزي در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران تأكيد فرموده اند. در همين راستا تأسيس ائتلاف هاي نوين و مترقي پارلماني با مجالس كشورهاي مخالف سياست هاي يكجانبه گرايانه آمريكا بايد به عنوان يكي از اصول ديپلماسي پارلماني در تراز انقلاب اسلامي، مورد توجه قرار گيرد. يكي ديگر از ظرفيت هاي غني رياست محترم مجلس، شركت و سخنراني در كنفرانس هاي مهم اقتصادي و امنيتي است. ارائه ابتكارات منطقه اي با مشاركت مجالس كشورهاي منطقه در جهت استقرار امنيت پايدار، از ديگر ظرفيت هاي ديپلماتيك مجلس شوراي اسلامي در سطح ديپلماسي پارلماني سران است.