15138

1402/07/04

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8936353

گزارش

روابط و تأثيرات متقابلي كه نهادهاي اجتماعي بر يكديگر مي گذارند، همواره مورد بحث و بررسي انديشمندان اجتماعي قرار مي گيرد. يكي از اين نهادها، نظام آموزش عالي است. اين نظام تأثيرات را بر نهاد خانواده مي گذارد و اثرگذاري آن به ويژه با بررسي شاخص هاي ازدواج و فرزندآوري در بين دانشگاهيان، اهميت مي يابد. به طوري كه فرزندآوري و ازدواج در ميان دانشجويان بسيار كمرنگ است. پژوهش حاضر با تمركز بر دانشجويان به عنوان مخاطبان اصلي نظام آموزش عالي، در دو بخش بررسي آيين نامه هاي دوره هاي مختلف تحصيلي ذيل وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و آيين نامه استخدامي اعضاي هيئت علمي با توجه به شاخص هاي قوانين خانواده محور و بررسي خدمات رفاهي دانشجويان متاهل به بررسي تأثير نظام آموزش بر نهاد خانواده پرداخته است. نتايج نشان مي دهد كه شاخص هاي خانواده محوري كه در اسناد بالادستي از جمله سياست هاي كلي خانواده مورد تأكيد قرار گرفته، در تدوين آيين نامه هاي داخلي اين وزارتخانه و يا در اجراي آنها چندان مورد توجه نبوده است. به طوري كه انعطاف پذيري و توجه به هر دو والد به عنوان مهم ترين مولفه قوانين خانواده محور در اين آيين نامه ها وجود ندارد. همچنين مولفه هاي نامطلوبي چون يكسان انگاري افراد مجرد و متاهل و برخورد سليقه اي مسئولين دانشگاه با شرايط تاهل و فرزندآوري دانشجويان در آن ديده مي شود. يكي از اين تعارض ها در آيين نامه استخدامي اعضاي هيئت علمي است كه امكان اشتغال نيمه حضوري را براي افراد داراي مسئوليت سياسي فراهم مي كند، در مقابل اعضاي هيئت علمي مادر نمي توانند از اين امتياز استفاده كنند. اين ناديده انگاري ارزش نقش خانوادگي و تعارض ارزشي كه در اينجا وجود دارد، برخلاف شاخص هاي خانواده محوري است. بررسي چالش هاي اجراي خدمات رفاهي ويژه متاهلين نيز نشان داد كه تكثر و تعدد مقاصد سياستي، عدم اولويت بندي خدمات رفاهي، عدم توجه به زيست بوم منحصر به فرد دانشگاه ها، اولويت نداشتن خدمات رفاهي متاهلين در دانشگاه ها، چالش فرايندهاي مالي در دانشگاه ها و محدوديت بودجه از دلايل اجرا نشدن قوانين مربوط به خدمات رفاهي متاهلين هستند. بنابراين با توجه به چالش هاي احصا شده در دو بخش مورد نظر، پيشنهادات سياستي همچون؛ تخصيص مرخصي والد شدن براي دانشجويان و اعضاي هيئت علمي كه پدر مي شوند، افزايش واحدهاي ترم هاي تابستاني و تخفيف در شهريه دانشگاه دانشجوياني كه متاهل و يا بچه دار مي شوند، براي گسترش رويكردهاي خانواده محور در قوانين آموزشي و رفع چالش هاي اجراي خدمات رفاهي ارائه شده است.