15174

1402/06/12

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8936522

گزارش

صنايع دستي يكي از قديمي ترين و پرپيشينه ترين فعاليت هاي بشري است و از مصداق هاي هنري و فرهنگي هر كشور محسوب مي شود. صنايع دستي به دليل ارزش افزوده و اشتغال زايي ويژه براي جامعه محلي و تأثيرگذاري بر اقتصاد خانوارهاي كمتر برخوردار، داراي اهميت بسيار است. از آن جهت كه قابليت ايجاد و توسعه در كليه مناطق شهري، روستايي و عشايري را بدون نياز به سرمايه گذاري بالا و با بهره برداري از مواد اوليه بومي داراست، در فرايند رونق صنعت گردشگري ايجاد درآمد مكمل براي خانوارها مي كند و توسعه آن در راستاي امنيت ملي و اقتصاد مقاومتي است. بررسي ها نشان مي دهد به رغم ظرفيت هاي بالا براي رونق صنايع دستي كشور، به واسطه مسائل و مشكلات مديريتي، بي توجهي سياستگذاران، ضعف ها و كاستي هاي بين بخشي و عملياتي، اين حوزه در وضعيت مطلوبي قرار ندارد. در 56 سال اخير، ميانگين دوره مديريتي مديران صنايع دستي حدوداً 2 سال بوده و از بعد از انقلاب اسلامي حدوداً به يك سال و هفت ماه كاهش يافته است. ضمناً كمتر از 25 درصد مديران فوق از نظر تخصصي يا مديريتي استانداردهاي لازم براي راهبري اين حوزه را داشته اند. نبود معيار دقيق و مشخص، ارزيابي رشد محقق شده حدوداً 10 درصدي توسعه بازارچه هاي موقت صنايع دستي و 7 درصدي صادرات صنايع دستي در بازه (1395 تا 1399) را ممكن نمي سازد. همچنين وجود آمارهاي غيردقيق و گاه متضاد بين دستگاهي در اين حوزه، همواره موجب مسئله شده است. نبود نگاه نظام مند به زيست بوم توليد تا توزيع صنايع دستي، عدم شكل گيري حمايت از شبكه كسب و كارهاي همكار، سياستگذاري و راهبري اين حوزه را با چالش روبه رو كرده است. عدم برخورداري و بهره گيري از ظرفيت هاي قانوني موجود براي اختصاص تسهيلات، تأمين مواد اوليه ارزان، خريد تضميني و بيمه هنرمندان و استادكاران صنايع دستي نتيجه ضعف در تعامل بين بخشي و بين دستگاهي است. نبود برنامه مشخص براي بهره برداري از روستاها و شهرهاي ثبت جهاني شده صنايع دستي، فراموشي روش هاي آموزشي استاد-شاگردي و فراموشي بخش مهمي از دانش ضمني در اختيار استادكاران نيز از جمله مسائل حوزه عملياتي صنايع دستي است. لذا اين هنر-صنعت نيازمند مداخلات جدي حمايتي، سياستي و نظارتي بوده كه تا كنون به حد كفايت به آن پرداخته نشده است.