15183

1402/06/08

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8936543

گزارش

ضرورت و اهميت اقتصاد كتاب، به اندازه اي است كه هرگونه اختلال در آن، مستقيماً فرايند فرهنگي توليد، توزيع و مصرف كتاب را دچار مشكل كرده و آن را از دستيابي به اهداف نهايي خود، كه همان رشد فردي و اجتماعي است، بازمي دارد. بنابراين رصد و مسئله شناسي دائم حوزه اقتصاد كتاب و سپس ارائه راه حل هايي براي حفظ بهينگيِ آن، به امري ضروري در فرايند سياستگذاري كتاب تبديل شده است. بر اين اساس، گزارش حاضر با مطالعه پيشينه پژوهشي اين حوزه، رجوع به كنشگران ميداني و همچنين بهره گيري از نظرات خبرگان مربوطه، به بررسي چالش هاي اقتصادي حوزه كتاب و درنهايت ارائه راه حل هايي سياستي-تقنيني پرداخته است. چالش هاي احصا شده، اساساً به دو سنخ «علل زمينه اي» و «علل سياستي-تقنيني» تقسيم شده اند. نمونه هايي از علل زمينه ايِ شناسايي شده عبارتند از: افزايش قيمت تمام شده توليد كتاب، پايين بودن ميزان سرانه مطالعه، نظام آموزشي كنكور محور، تورم و كاهش توان خريد. همچنين برخي از علل سياستي-تقنينيِ احصا شده عبارتند از: افزايش قابل توجه تعداد ناشران غيرفعال، ضعف برنامه هاي كتاب خوان الكترونيكي، قاچاق كتاب و پراكندگي نامتوازن صنعت نشر در نقاط مختلف كشور. درنهايت نيز به ارائه راهكارهايي سياستي-تقنيني پرداخته شد كه اهم آن عبارتند از: تخصيص يارانه نشر به انتهاي زنجيره اقتصاد كتاب (مصرف كنندگان)، راه اندازي و تقويت سازمان هاي مديريت جمعي حقوق ناشران و توليدكنندگان كتاب، تشكيل معاهدات حقوق نشرِ كشورهاي مسلمان به پيشنهاد و ميزباني ايران، تهيه نظام رتبه بندي ناشران، شفاف سازي در شاخص هاي انتخاب و خريد كتاب توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.