15211

1402/05/18

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8936632

گزارش

صندوق توسعه ملي به موجب سياست هاي كلي برنامه پنجم توسعه و با دو مأموريت تأسيس شد: 1. تبديل بخشي از عوايد نفت و گاز به ثروت هاي ماندگار، مولد و سرمايه هاي زاينده اقتصادي، و 2. حفظ سهم نسل هاي آينده از منابع نفت و گاز. در اين گزارش، ضمن بررسي گزارش عملكرد صندوق از ابتدا تا پايان سال 1400 (آخرين گزارش منتشر شده) و برشمردن كاستي هاي گزارشگري مالي و عملكردي صندوق، به آسيب هايي اشاره شده است كه در بيش از يك دهه، عملكرد صندوق را با اختلالاتي مواجه كرده اند. نخستين و مهم ترين اين آسيب ها، برداشت هاي بي رويه دولت ها از منابع صندوق بوده است كه موجب شده تا به امروز بيش از دو سوم دارايي هاي صندوق در قالب مطالبات صندوق از دولت باشد. توجه به اين نكته ضروري است كه اين آسيب، خود معلول عدم ارائه پاسخ مناسب به مسئله «تثبيت منابع نفتي ورودي به بودجه دولت» و عدم طراحي و پايبندي به يك قاعده مالي ميان مدت درخصوص ميزان بهره مندي دولت از منابع نفتي است. دومين آسيب مهم، عدم تناسب شيوه هاي سرمايه گذاري صندوق با مأموريت هاي آن است. هريك از مأموريت هاي صندوق هاي ثروت در دنيا (تثبيتي، بين نسلي و توسعه اي)، ابزارها و شيوه هاي به خصوص ي از سرمايه گذاري را ايجاب مي كند. به اين ترتيب، مأموريت هاي دوگانه صندوق را مي توان دو سبد سرمايه گذاري جداگانه و در واقع دو مسير متمايز دانست كه تصميم گيري درخصوص اولويت يا سهم هريك اين دو مسير، پيش نياز انتخاب شيوه هاي سرمايه گذاري مناسب براي صندوق است. فارغ از اين موضوع، درخصوص شيوه كنوني سرمايه گذاري صندوق، يعني اعطاي تسهيلات، بايد گفت كه اولاً اين شيوه چندان در ميان صندوق هاي ثروت جهان رايج نيست، و ثانياً به نظر مي رسد با اهداف و مأموريت هاي اين صندوق نيز تناسبي نداشته است. مطابق آنچه در اين گزارش آمده است، اين شيوه لااقل در راستاي مأموريت بين نسلي صندوق و حفظ ارزش دارايي ها عملكرد موفقي نداشته است.