شماره ركورد
15288
عنوان
بررسي لايحه برنامه هفتم توسعه (43): نگاهي به حوزه محروميت زدايي
پديدآورندگان
تهمك، محمدرضا تهيه و تدوين
سال انتشار
1402/04/13
زبان
فارسي
اطلاعات نشر
تهران مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي
فايل ديجيتال
8937022
نوع گزارش
گزارش
چكيده فارسي
برنامه هاي پنج ساله توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي به عنوان سند فرادست توسعه اي در ميان مدت و جهت دهنده در حوزه هاي مختلف ازجمله اجتماعي تلقي مي شود. قانوني براي تخصيص منابع و امكانات در گستره سرزميني و گروه هاي مختلف اجتماعي تحت حاكميت يك دولت است كه در دوره مدرن، مبناي عملكرد برنامه اي دستگاه هاي اداره كشور است. ازاين رو، تدوين چنين برنامه هايي از وجوه گوناگون اجتماعي، اقتصادي، سياسي و فرهنگي واجد اهميت است. با توجه به اهميت شعار عدالت محوري و رفع تبعيض ها و نابرابري ها در كشور از يكسو و ازسوي ديگر نقش اساسي اي كه برنامه هاي توسعه در اين زمينه دارند، در اين گزارش به بررسي لايحه پيشنهادي برنامه هفتم در حوزه محروميت زدايي پرداخته شده است. تأمل بر اين است كه براي رفع محروميت ها از چهره جامعه، آيا برنامه پيشنهادي هفتم توسعه در قياس با برنامه پيش از خود گامي به جلو برداشته است يا خير؟ آيا چنين امكاني را فراهم مي نمايد كه بتوان متصور شد برنامه اخير دغدغه محروميت زدايي از جامعه را دارد؟ يا درواقع، برنامه اي كه بايد در راستاي توسعه اجتماعي كشور و يكي از آنها محروميت زدايي، تدوين شده باشد چنين هدفي را دنبال مي كند؟
درباره محروميت و محروميت زدايي اجتماعي تعاريف مختلفي ارائه شده است، از تعاريف مبتني بر شاخص هاي اقتصادي- مادي و اجتماعي گرفته تا ويژگي هاي رواني، اخلاقي و غيره. آنچه اينجا مورد نظر است محروميت اجتماعي است، شامل مؤلفه هاي اقتصادي-رفاهي و اجتماعي؛ عدم برخورداري يا كم برخورداري از نيازهاي اساسي مانند تغذيه، مسكن، اشتغال، آموزش، بهداشت، پوشاك و حمل ونقل. در اين رابطه، تورنز مي گويد محروميت اجتماعي مفاهيم اقتصادي چون فقر، مفاهيم سياسي همچون حقوق شهروندي و اجتماعي چون نابرابري جنسي را در برمي گيرد. محروميت اجتماعي شامل دسترسي به مسكن مناسب، آموزش، اشتغال، تخصص، فضاهاي خصوصي و عمومي مناسب است (تورنز، 2002: 153 - 152). انديشمند ديگر حوزه سياستگذاري اجتماعي توني فيتز پتريك است كه تعريف او بيش از ديگران آنچه در اين متن درباره محروميت اجتماعي مورد نظر است را پوشش مي دهد. زيرا در تعريف پتريك تأكيد بر برابري اجتماعي و عدالت محوري است. او بر برابري در رفاه، برابري در منابع و دسترسي به آنها تأكيد مي كند. همچنين، به برابري در هزينه كردهاي دولتي و منابع عمومي، برابري در درآمد نهايي و بازتوزيع ثروت، برابري در استفاده از خدمات اجتماعي و نتايج بهره وري از اين خدمات اشاره مي كند (پتريك، 1381: 74 - 73). بر اين اساس، در اينجا، از منظر اينكه برنامه هاي توسعه چه نگاهي به مسئله مذكور به مثابه مجموعه فعاليت ها يا برنامه هايي كه سبب رفع نقصان هاي مرتبط با محروميت اجتماعي در كشور مي شوند، به اين برنامه ها نظر افكنده مي شود.
لينک به اين مدرک