15415

1402

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8937438

گزارش تحقيقي و تحصيلي

قرآن كريم هدف از ارسال رسل و نزول هدايت الهي در قالب كتاب و وحي را اقامه قسط و عدالت با مشاركت اجتماعي مردم بيان مي كند. اميرالمومنين(ع) نيز در نهج البلاغه از مردم به عنوان ستون دين ياد كرده و حاكمان ديني را به توجه و پرداختِ مسائل عامه و همراهي با مردم توصيه مي كند . در اسناد بالادستي كشور و همچنين بيانات حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبري، مردم نقش مهم و اساسي در نظام سياسي و كشورداري دارند و يكي از امتيازات و تمايزات اصلي نظام جمهوري اسلامي ايران با ديگر نظام هاي رايج دنيا، توجه واقعي به نظر مردم و به ميدان آوردن مردم در عرصه حكمراني و كشورداري است. در انديشه رهبران انقلاب اسلامي، نظريه مردم سالاري ديني كه عنوان جمهوري اسلامي به خود گرفت و رسميت پيدا كرد، طرح ناب و خالص ديني است. آيت الله خامنه اي، مردم سالاري ديني را اينگونه تبيين مي كنند: «در بناى آن نظم مدنى و سياسى [توسط امام خميني] دو نكته اساسى وجود دارد كه اين دو نكته به هم پيوند خورده است؛ به يك معنا دو روى يك حقيقت است: يكى عبارت است از سپردن كار كشور به مردم از طريق مردم سالارى و از طريق انتخابات، و دوم اينكه اين حركت ـكه خود از اسلام سرچشمه گرفته بود و هرآنچه ناشى از حركت مردم سالارى و سپردن كار به مردم است ـ بايد در چارچوب شريعت اسلامى باشد. اين دو بخش است، يا با يك نگاه، دو بُعد از يك حقيقت است ». در اين رويكرد، از آفات نظام هاي بنا شده بر استبداد فردي و حزبي يا برآمده از نفوذ سرمايه سالاران، از غرق شدن در وادي ماديگري و اباحي گري و دور افتادن از معنويت، تبري جسته مي شود و تقابل و تضاد معنويت با مردم گرايي در عمل تخطئه مي شود. مفهوم حكمراني، طرحي از اداره و مديريت را طرح مي كند كه مردم و نهادهاي مردمي به انحا و الگوهاي مختلف در فرآيند سياستگذاري عمومي به شكل نهادينه شده اي به مشاركت گرفته مي شوند. مفهوم مردمي به عنوان يك قيد تأكيدي و جنسي از مشاركت عامه مردم در اداره هست كه در اين متن ابعادي از آن توضيح داده مي شود. در يك تعريف ساده حكمراني مردمي، توجه به آگاهي، اراده و منابع مردم در حكمراني و تسهيل شكوفاسازي ظرفيت و توان هاي متنوع مردم و نهادهاي مردمي از طريق مشاركت آنها در اداره و پيشرفت كشور است. در حكمراني مردمي بايستي اين اراده وجود داشته باشد كه به صورت واقعي نه نمايشي قدرت تصميم گيري و اداره در چارچوب معين و مشخص مردم سالاري ديني به مردم اعطا شود. حكمراني مردمي را بايد به صورت چرخه هايي در نظر گرفته كه محور اصلي آن تعامل و درگيرسازي شهروندان با كشورداري است. تعامل از گفتگوي چهره به چهره آغاز مي شود و تا همكاري در اجرا و نظارت ادامه پيدا مي كند