15437

1402

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8937460

گزارش

برخي از مشاغل به دليل ساختار ناقص روابط كار، داراي قوانين بيمه اي ويژه اي هستند كه بر خلاف بيمه هاي اجباري، ماهيتي اختياري دارند. فقدان كارفرماي مشخص و فصلي/موقتي بودن شغل، دو ويژگي اصلي اين گروه از مشاغل است كه به مشاغل سازمان نيافته مشهورند. شغل كارگران در بخش ساخت و ساز، در رده مشاغل سازمان نيافته تقسيم بندي مي شود، به همين علت داراي قانون بيمه اي مجزاي هستند كه از حيث شرايط، قواعد خاصي بر آن حاكم است. از اين رو بهره مندي كارگران ساختماني از مزاياي اجتماعي نسبت به بيمه شدگان مدل هاي مرسوم بيمه اي، متفاوت است. يكي از تفاوت هاي اصلي قانون بيمه هاي اجتماعي كارگران ساختماني نسبت به قانون عام تأمين اجتماعي، شرايط احراز بازنشستگي است. ماده (76) قانون تأمين اجتماعي ميزان سابقه مورد نياز براي احراز شرايط بازنشستگي را 30 سال در نظر گرفته است در حالي كه ماده (10) قانون بيمه هاي اجتماعي كارگران ساختماني سابقه مورد نياز را 35 سال قرار داده است. متن هر دو مواد قانوني به صورت زير است: ماده (76) قانون تأمين اجتماعي: مشمولين اين قانون در صورت حائز بودن شرايط زير حق استفاده از مستمري بازنشستگي را خواهند داشت: 1. حداقل ده سال حق بيمه مقرر را قبل از تاريخ تقاضاي بازنشستگي پرداخته باشند. 2. سن مرد به شصت سال تمام و سن زن به پنجاه و پنج سال تمام رسيده باشد. تبصره «1» - كساني كه 30 سال سابقه را تمام كار كرده و در هر مورد حق بيمه مدت مزبور را به سازمان پرداخته باشند، در صورتي كه سن مردان پنجاه سال و سن زنان 45 سال تمام باشد مي توانند تقاضاي مستمري بازنشستگي نمايند. تبصره «3» – بيمه شدگاني كه داراي 35 سال تمام سابقه پرداخت حق بيمه باشند مي توانند بدون در نظر گرفتن شرط سني مقرر در قانون تقاضاي بازنشستگي نمايند. ماده (10) قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني: مشمولان اين قانون در صورت دارا بودن يكي از شرايط زير مي توانند درخواست بازنشستگي نمايند. 1. داشتن حداقل سابقه مقرر در قانون تأمين اجتماعي و شصت سال سن تمام. 2. داشتن 35 سال كامل سابقه پرداخت حق بيمه. تبصره - ميزان مستمري بازنشستگي طبق قانون تأمين اجتماعي تعيين مي گردد. مستمري از كار افتادگي جزئي و كلي ، نحوه محاسبه و ميزان آن و تغييرات درجه ازكارافتادگي جزئي و كلي تابع مقررات قانون تأمين اجتماعي خواهد بود. نحوه بازنشستگي در جزء «1» و «2» ماده (10) قانون بيمه هاي اجتماعي كارگران ساختماني، معادل ماده (76) قانون تأمين اجتماعي است. در اين قانون افراد در صورت داشتن 60 سال سن تمام و دارا بودن سابقه حداقل 10 سال بيمه پردازي، و يا داشتن 35 سال سابقه بيمه پردازي بدون شرط سني، مي توانند تقاضاي بازنشستگي كنند. نكته چالش برانگيز اين است كه به طور معمول مشمولان قانون تأمين اجتماعي بر اساس ماده (76) اين قانون، با 30 سال سابقه بيمه پردازي و شرط سني 50 سال براي مردان و 45 سال براي زنان، مي توانند درخواست بازنشستگي ارائه كنند، اين در حالي است كه قانون بيمه هاي اجتماعي كارگران ساختماني، نحوه بازنشستگي كارگران را به دو روش مذكور محدود كرده و به كارگران مشمول اين قانون اجازه نمي دهد كه با سابقه بيمه پردازي 30 سال و حداقل سن 50 سال، بازنشسته شوند. در اين راستا آن طور كه از مقدمه توجيهي طرح «اصلاح ماده (10) قانون بيمه هاي اجتماعي كارگران ساختماني» استنباط مي شود، طرح مذكور قصد دارد با كاهش سابقه مورد نياز براي احراز شرايط بازنشستگي به 30 سال در قانون بيمه هاي اجتماعي كارگران ساختماني، قدمي به سمت عدالت بيمه اي و رفع تبعيض بردارد. گزارش كارشناسي حاضر به بررسي ابعاد گوناگون اصلاح پيشنهادي اين طرح پرداخته و در نهايت پيشنهادهايي را ارائه مي دهد.