15477

1402

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8944816

گزارش

استفاده بهينه و اصولي از منابع طبيعي خصوصاً منابع آب در كشورهاي مختلف ضامن طي مسيرهاي توسعه تعريف و تلقي مي شود. اتكاي روزافزون به اين منابع باارزش و ضامن توسعه، آنها را با خطراتي نيز مواجه كرده است. از جنبه هاي اصلي رويارويي با بسياري از اين خطرات، بازنگري هاي مؤثر در نظام هاي قانوني، حقوقي، سرمايه گذاري و بهره برداري از منابع آب در تمام جهان خصوصاً كشورهاي با خطرپذيري بالاتر است. در ساليان اخير بحث تغييرات اقليمي و مباحث پيرامون آن، لزوم ارتباط سازنده با منابع آب و توقف رفتارهاي مخرب در برخورد با اين موهبت بي مانند طبيعي را بيش از هر زمان ديگري برجسته كرده است. پديده رو به رشد تغييرات اقليمي و جوانب مخرب مرتبط با آن، در هر نقطه اي از جهان به گونه اي زندگي ساكنان و به طور كلي شرايط حيات را تحت تأثير قرار مي دهد. در مناطق مختلف جهان مانند خاورميانه و به طور خاص ايران اين تأثير به صورت خشكسالي هاي دامنه دار و شديد ظاهر شده است. ايران با توجه به وسعت زياد جغرافيايي و برنامه هاي توسعه اي مرتبط با توليد غذا، از آسيب هاي منتج از اين تغييرات و البته طيفي از سوء مديريت ها در بخش حكمراني و بهره برداري منابع آب رنج مي برد. به طور خاص منابع آب زيرزميني به دليل كاهش نزولات جوي، محل تمركز بهره برداري در بسياري از نقاط كشور بوده است. يكي از آثار مخرب اين تمركز فزاينده، بحران فرونشست زمين ناشي از خالي شدن و پايين رفتن سطح آبخوان ها است. اين بحران به صورت بالقوه اي روند بهره برداري از منابع آب، مسير اشتغال، آينده ساكنان و به طور كلي محيطِ زيست بخش هاي وسيع و مهمي از كشور را تهديد مي كند. رويارويي با اين بحران كه در گزارش حاضر به طور خاص در مورد آن بحث مي شود، نيازمند اعمال برنامه هاي مؤثر، قوانين و هشدارهاي لازم است تا بتواند در آگاهي بخشي به آحاد جامعه و كنترل سطح بحران مفيد باشد. در بخش پيشنهاد هاي گزارش، راهكارها و چارچوب هايي مديريتي خاصي براي مقابله با اين پديده و جلوگيري از آسيب هاي و عواقب پيشِ رو ارائه مي شود.