15482

1402

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8944975

گزارش

در سال هاي اخير، علاوه بر كند شدن شديد توليد و عرضه مسكن، رشد غيرمنطقي قيمت مسكن، قدرت خريد و استطاعت مسكن براي مردم را به شدت كاهش داده است و اقشار متوسط و ضعيف جامعه را بيش از پيش از خانه دار شدن دور كرده است. به همين دليل درصد كمتري از خانوارها به تهيه مسكن ملكي قادر بوده و بخش عمده آنها به ناچار متقاضي مسكن استيجاري شده و سيلي از مردم به سمت اجاره نشيني پناه بردند كه اين موضوع خود افزايش مضاعف و بي سابقه اجاره بها را به دنبال داشته است. اين موضوع در حالي است كه طبق گزارش مركز آمار در سال 1395، 2.6 ميليون خانه خالي در كشور وجود داشته و بدون هيچ استفاده اي رها شده است. وجود خانه خالي به منظور نقل و انتقال امري ذاتي در بازار مسكن است. موردي كه مسئله خانه خالي را پررنگ مي كند؛ اختلاف آن در ايران با متوسط نرخ طبيعي است كه رغبت محتكران را به خريد و نگهداري ملك براي كسب سود و انباشت سرمايه نشان مي دهد. درواقع خانه ها مي تواند ناشي از عوامل مختلف ازجمله مشكلات قضايي، خانه تعطيلاتي، وراثت، مهاجرت هاي فصلي يا دائمي، زمان نقل و انتقال و سكونت مالك يا مستأجر جديد و حتي زمان لازم براي فروش و اجاره خالي باشند؛ اما در اين ميان خانه هايي نيز براي استفاده از بازار كم ريسك و پر سود مسكن خالي مي مانند كه اين مسئله، به كاهش عرضه خانه به منظور بهره برداري و سرمايه اي شدن اين كالاي مصرفي و به تبع آن رشد قيمت اجاره و افزايش فشار بر مستأجران و فاقدان مسكن ملكي را به دنبال دارد. علاوه براين، خالي ماندن خانه ها به دليل محبوس شدن حجم عظيمي از سرمايه كشور، به رشد توليد و اشتغال نيز آسيب مي رساند. بررسي تجارب كشورها نشان مي دهد كه دولت ها براي برقراري ثبات در بازار و كنترل قيمت ها از اهرم مالياتي استفاده مي كنند و با سازوكار مشخص براي مالكاني كه به قصد كسب سودهاي غيرمنطقي به بازار مسكن گام گذاشته اند، هزينه ايجاد مي كنند. اين اقدام مالكان داراي تعداد زياد خانه را به عرضه واحدها يا پرداخت ماليات هدايت مي كند كه در هر دو حالت براي بخش عمده مردم منفعت خواهد داشت. البته در اين راستا بايد توجه ويژه اي به برطرف كردن چالش هاي قانوني و اجرايي شود تا اين ابزار مفيد و مناسب عمل كند. در اين گزارش موضوع هايي ازجمله وضعيت خانه هاي خالي در كشور، لزوم و منطق اخذ ماليات بر خانه هاي خالي، آثار اخذ ماليات بر خانه هاي خالي، تاريخچه قانون ماليات بر خانه هاي خالي در كشور به همراه بررسي تجارب كشورهاي جهان در اين زمينه مورد بحث و بررسي قرار گرفته است.