15648

1401

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8948883

گزارش

افت كيفيت آموزشي و پرورشي، به خصوص پس از فراگيري ويروس كرونا، از جمله چالش هاي جدي آموزش و پرورش در كشور است؛ در شرايط فقدان نظامي جامع و بومي براي سنجش و ارزيابي كيفيت تحصيلي، آمارهاي آخرين آزمون بين المللي پرلز در سال 2019 نشان مي دهد كه دانش آموزان ايران در رياضي پايه چهارم از بين 58 كشور شركت كننده داراي رتبه 50ام و در علوم پايه چهارم از ميان 58 كشور رتبه 48ام را كسب كرده اند. در رياضي پايه هشتم نيز از بين 39 كشور در رتبه 29ام و در علوم پايه هشتم از 39 كشور در رتبه 32ام قرار گرفته اند. همچنين آمارهاي منتشر شده از ميانگين معدل كتبي ديپلم داوطلبان كنكور سراسري سال 1399 نشان مي دهد ميانگين ديپلم داوطلبان گروه رياضي 12/51 ، تجربي 13/77 و انساني 11/29 است. از سوي ديگر براساس داده هاي دريافتي از وزارت آموزش و پرورش، در سال تحصيلي 1400-1401 بيش از 911هزار نفر بازمانده از تحصيل و 279هزار نفر تارك از تحصيل داشته ايم كه هر چند نسبت به سال تحصيلي 1399-1400 كاهش اندكي پيدا كرده است اما همچنان عددي قابل توجه مي باشد. عدالت آموزشي نيز به عنوان شاخصي مهم در كيفيت آموزشي وضعيتي مشابه دارد؛ براي مثال در شرايطي كه نرخ پوشش تحصيلي پايه اول ابتدايي استان قزوين طي سال تحصيلي 1399-1400 به 98/22 درصد رسيده اين نرخ در استان سيستان و بلوچستان 83/87 درصد است.1 اين وضعيت در حالي است كه با وجود تأكيدهاي مكرر اسناد بالادستي آموزش و پرورش بر ارتقاي كيفي اين نظام، مرور برنامه هاي كيفيت بخشي و بودجه هاي اختصاص يافته نشان مي دهد اين حوزه دچار نابساماني هايي در برنامه ريزي و اختصاص بودجه است. از اين رو در گزارش پيش رو تلاش خواهد شد به شكلي مختصر و با اتكا به اطلاعات در دسترس به مرور برنامه هاي كيفيت بخشي در بودجه هاي سنواتي و وضعيت تخصيص بودجه پرداخت. بر اساس آنچه كه ذكر شد افت كيفيت آموزشي و پرورشي در حالي است كه در برنامه ريزي و تخصيص اعتبارات كيفيت بخشي مشكلات و چالش هاي جدي وجود دارد كه بخشي از آنها عبارتند از: - سهم اعتبارات كيفيت بخشي از كل اعتبارات هزينه اي آموزش و پرورش از سال 1393 كه 1/29 بوده با روند كاهشي در سال 1401 به 0/22 رسيده است. - برنامه هاي كيفيت بخشي اولويت بندي نداشته و اعتبارات اندك ميان برنامه هاي متعدد توزيع مي شود. - برنامه هاي كيفيت بخشي مبتني بر آمايش سرزميني و وضعيت واقعي استان ها در شاخص هاي مختلف نمي باشد. - اعتبارات اندك كيفيت بخشي آنگاه كه به مرحله تخصيص نيز مي رسند با عدم تحقق، عملاً اثربخشي حداقلي خود را از دست مي دهند. براي مثال تا پايان مهرماه 1401 از كل اعتبارات كيفيت بخشي تنها 24٪ تخصيص داده شده است. - در بسياري از موارد نيز با وجود تخصيص، بودجه به شكل كامل پرداخت نمي شود كه موجب مي شود اعتبارات كيفيت بخشي با چالش هاي بيشتري مواجه شود؛ براي مثال در سال 1401 با وجود تخصيص 24 درصدي، تنها 22/38 درصد از كل بودجه مصوب پرداخت شده است. از اين رو براي سال هاي آتي نه تنها بايد برنامه هاي كيفيت بخشي را براساس آسيب هاي اولويت دار و آمايش سرزميني تخصيص داد بلكه اختصاص بودجه نيز بايد با اهميت و دقت بيشتري صورت پذيرد تا بتوان با تمركز بخشي به برنامه ها و بودجه به حل تدريجي و گام به گام مسائل كيفيت بخشي به آموزش و پرورش پرداخت.