15715

1401

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8949529

گزارش

اتخاذ سياست هاي مناسب در نيل به اهداف كلاني همچون «افزايش شتاب پيشرفت و نوآوري علمي و فناوري و تجاري سازي» كه در سياست هاي كلي برنامه هفتم توسعه بر آن تأكيد شده است، نيازمند شناخت فضاي حاكم بر اين زيست بوم به لحاظ عملكردي است. لذا در اين گزارش تلاش شده با جمع آوري حداكثري اطلاعات موجود و در دسترس، عملكرد 10 ساله قانون حمايت از شركت ها و مؤسسه هاي دانش بنيان طي سال هاي (1400-1390) از منظر فعاليت شركت هاي دانش بنيان بررسي و تحليل شود. يافته هاي موجود درباره نحوه توزيع شركت هاي دانش بنيان براساس نوع و سطح (نوپاي نوع 1 و 2، توليدي نوع 1 و 2) و زمينه فعاليت، همچنين روند تأسيس شركت هاي جديد و نوپا، نحوه پراكنش شركت هاي دانش بنيان در استان ها و استقرار آنها در پارك هاي علم و فناوري و ارزيابي مواردي همچون اشتغال، درآمد، صادرات، نحوه تأمين مالي فناوري و مؤلفه هاي شاخص جهاني نوآوري نشان مي دهد تعداد شركت هاي دانش بنيان توليدي نوع 2 بر ساير انواع شركت هاي زيست بوم نوآوري غالب است (حدود 56% كل شركت ها) و نرخ تأسيس شركت هاي نوپا و تبديل آنها به شركت هاي توليدي نيز بسيار پايين آمده است. تعداد شركت هاي دانش بنيان مستقر در پارك هاي علم و فناوري به طور متوسط 17 درصد كل واحدها و شركت هاي هر پارك است و ميزان فعاليت و درآمد پارك ها نشان مي دهد روند رشد و بلوغ شركت هاي دانش بنيان و هسته هاي فناور مستقر در آنجا نيز كند است و ممكن است ظرفيت زيست بوم نوآوري كشور از منظر شركت هاي دانش بنيان به عنوان بازيگران كليدي اين عرصه در آينده با چالش جدي مواجه شود. اين درحالي است كه عمده تمركز نظام علم و فناوري و نوآوري كشور بر آموزش عالي و خلق دانش بوده و هر چند تا كنون در تربيت نيروي دانشگاهي و محتواي علمي بهتر از ساير مؤلفه هاي نوآوري عمل كرده، اما در هدايت نتايج تحقيقات و نيروي متخصص به سمت ايجاد و توسعه كسب و كارهاي نوآورانه موفقيت قابل قبولي نداشته است. محيط نهادي (اعم از محيط سياسي، قانوني و كسب و كار) هنوز بعد از گذشت 10 سال از اجراي قانون حمايت از شركت ها و مؤسسات دانش بنيان براي توسعه اين فعاليت ها مساعد نشده و جذب دانش و انتشار فناوري و تأمين مالي به كمك بخش خصوصي نيز به دليل ضعف ها و نقص هاي موجود در تقويت پيوندها از قبيل ارتباط دانشگاه و صنعت، خوشه سازي و شبكه سازي، ارتباطات بين المللي و تربيت نيروي كار دانشي و رفع انحصار و رقابت غيرعادلانه با مشكل مواجه است. در اين ميان نحوه ارائه آمار فعاليت هاي دانش بنيان نيز معمولاً بر اساس درآمد و اشتغال كل شركت هاست كه لزوماً معادل با درآمد واقعي حاصل از فعاليت هاي دانش بنيان نيست و بايد ملاحظاتي از قبيل هزينه كرد تحقيق و توسعه به درآمد اين شركت ها را در هنگام ارائه آمار و داده ها در نظر گرفت. ازطرفي، برنامه هاي دوره اي پيمايش عملكرد نوآورانه شركت ها در مسير سياستگذاري نيز با جديت دنبال نشده و به روز نمي شوند و برنامه هاي راهبردي شفافي براي بهره مندي از ظرفيت شركت ها و فعاليت هاي دانش بنيان در سطح استاني و كاهش تمركز و تجمع آنها در استان هايي نظير تهران تاكنون ارائه نشده است. بر اين اساس محورهاي اصلي كه مي توانند با نگاه به رفع چالش ها و استفاده از ظرفيت هاي دانش بنياني در طول اجراي برنامه هفتم توسعه مدنظر قرار گيرند عبارتند از: ايجاد و تقويت زيرساخت هاي تقاضامحوري تجاري سازي از طريق حمايت و مشاركت دولت با بخش خصوصي، رفع موانع كسب و كاري شركت هاي دانش بنيان، توسعه استاني فعاليت هاي دانش بنيان، افزايش همكاري هاي فناورانه با كشورهاي همسايه و ايجاد انگيزه و جذب سرمايه بخش خصوصي و همچنين توجه به رصد، پايش و ارزيابي سياست ها و عملكرد در حوزه پژوهش و فناوري به عنوان ابزارها و زيرساخت هاي مهم سياستگذاري صحيح و به روز شونده.