15807

1401

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8953941

گزارش

فرآيند فعلي رسيدگي به لايحه بودجه دولت داراي اشكالاتي است كه موجب مي شود نقش مجلس در ريل گذاري بودجه و نگاه كلان به بودجه عمومي تضعيف شده و در نقطه مقابل جزئياتي كه مربوط به بعد اجرايي بودجه است در بررسي ها مورد توجه قرار گيرد. هرساله بيشتر زمان نمايندگان مجلس در كميسيون هاي تخصصي، كميسيون تلفيق و حتي صحن علني به بررسي تبصره هاي لايحه بودجه اختصاص يافته و در عمل تصميم گيري كلان درباره نحوه توزيع اعتبارات كه بخش اصلي بودجه است در حاشيه قرار مي گيرد. بررسي تجربه بين المللي در حوزه بودجه ريزي نشان مي دهد كه يكي از وظايف اصلي مجلس در حوزه بودجه نگهباني از كسري بودجه و جلوگيري از بي انضباطي مالي دولت است. اين مهم به دليل اشتغال مجلس به جزئيات و تبصره ها در رويه كنوني تا اندازه اي مغفول واقع شده است. در راستاي بهبود اين وظيفه در مجلس لازم است تا به ارزيابي منابع بودجه عمومي براي جلوگيري از تعريف منابع غيرواقعي توجه بيشتري شود. در رويه كنوني رسيدگي به بودجه در مجلس كميسيون هاي تخصصي نقش كمرنگي در بررسي بودجه و برنامه هاي دولت و نظارت بر عملكرد آنها در حوزه تخصصي خود دارند درحالي كه تجربه بين المللي بر تقويت نقش كميسيون هاي تخصصي در بودجه حوزه مربوطه تأكيد دارد. كميسيون هاي تخصصي به دليل آنكه شناخت بهتري از حوزه مربوطه دارند مي توانند ارزيابي بهتري از عملكرد دولت در حوزه و برنامه هاي پيشنهادي داشته باشند، البته تقويت بودجه ريزي برنامه محور نيز يكي از ملازمات اين اصلاح است. به جهت تصميم گيري بهتر نمايندگان مجلس، دامنه اطلاعات در دسترس مجلس در حوزه بودجه بايد افزايش يابد. اين اطلاعات درحال حاضر به صورت غيرمنسجم و بدون امكان رصد مستمر و بعضاً ناقص در اختيار مجلس شوراي اسلامي قرار مي گيرد. موارد فوق الذكر حاكي از لزوم اصلاح قانون آيين نامه داخلي مجلس در بخش رويه رسيدگي به بودجه كشور است. طرح پيشنهادي موجود با هدف جبران كاستي هاي فرآيند فعلي تدوين شده و موفق به رفع موارد مهمي از آنها شده است، البته برخي نكات در اين طرح مغفول مانده است كه در بررسي مواد طرح قابل اصلاح است. لذا ارزيابي كارشناسي از طرح ارائه شده براي اصلاح آيين نامه مجلس در بخش بودجه مثبت بوده و تصويب كليات آن گامي رو به جلو براي اصلاح نظام بودجه ريزي كشور خواهد بود. در ادامه پس از تبيين ساختار اصلي طرح و برشمردن نكات قوت آن، پيشنهادات مركز پژوهش هاي مجلس با هدف بهبود عملكرد بررسي و نظارت مجلس بر بودجه ارائه مي گردد. در اين راستا و به جهت انجام برخي اصلاحات «طرح الحاق يك تبصره به ماده (182) قانون آيين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي» به شماره ثبت 776، پس از تصويب كليات آن در جلسه علني روز چهارشنبه مورخ 1401/07/20 مجدداً به صورت دوشوري به كميسيون آيين نامه داخلي مجلس ارجاع شد و نيز در جلسه علني مورخ 1401/08/15 براي بررسي مجدد و رفع ابهام به اين كميسيون ارجاع شد. در اين گزارش به بررسي مصوبه مورخ 1401/08/17 آن كميسيون مي پردازيم