15814

1401

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8953948

گزارش

با توجه به اينكه در آستانه تدوين برنامه هفتم توسعه هستيم، بررسي و آسيب شناسي برنامه هاي گذشته در مواجهه با مسائل زنان و خانواده و ارزيابي رويكرد اتخاذ شده، به منظور اصلاح فرايند تدوين هرچه كارشناسي تر برنامه هفتم حائز اهميت است. در اين گزارش با استفاده از مطالعه اسنادي و تحليل محتوا، به بررسي نحوه مواجهه برنامه هاي توسعه با حوزه زنان وخانواده و ارزيابي تغييرات محتوايي و رويكردي آن و بررسي نسبت سياست زن و خانواده در هر برنامه پرداخته شده است. مقايسه برنامه هاي توسعه در حوزه زنان و خانواده با استفاده از شاخص هاي كمّي نشان مي دهد كه هرچه پيش تر آمده ايم، تعداد احكام صريح افزايش يافته است به نحوي كه كمترين احكام مرتبط در برنامه اول توسعه ( با 8 مورد فراواني) و بيشترين احكام در برنامه ششم توسعه ( با 30 مورد فراواني) تحقق يافته اگرچه نوساناتي به لحاظ تعداد ديده مي شود. از منظر محتوايي نيز مي توان گفت برخي از موضوعات چون «حمايت از خانواده»، «حمايت از زنان سرپرست خانوار»، «ورزش و اوقات فراغت زنان و دختران»، تقريباً در تمامي برنامه ها حضور داشته در مقابل برخي از موضوعات، تنها در يك يا دو برنامه تكرار شده كه ازجمله اين موارد مي توان به موضوعاتي چون «گسترش فرهنگ و حجاب، فرزندآوري، اصلاح ساختار تشكيلاتي حوزه زنان و خانواده» اشاره كرد. اين امر نشان مي دهد در برخي از مضامين اجماع مشخصي بر ميزان مسئله مندي آنها وجود دارد و در مقابل درخصوص ساير موضوعات از منظر مسئله شناسي اجماع مشخصي ديده نمي شود و رويكرد سياسي دولت ها يا مجالس در پرداختن به آن مسئله مؤثر بوده است. ازسوي ديگر در برنامه ششم توسعه به عنوان آخرين برنامه درحال اجرا، به برخي از موضوعات مرتبط با حوزه زنان و خانواده علي رغم اينكه در عمده برنامه هاي توسعه گذشته مورد توجه بوده و همچنان مسئله نيز حل نشده باقي مانده، هيچ اشاره اي نشده است كه ازجمله اين موارد مي توان به موضوع آموزش دختران و اشتغال زنان اشاره كرد كه محل تأمل است. اين بررسي نشان مي دهد رويكرد مواجه با مسائل اين حوزه در طول برنامه هاي توسعه به واسطه تغيير رويكرد دولت ها، تغييرات اجتماعي، فرهنگي و نوع مسئله شناسي و مطالعات پشتيبان تغييرات قابل توجهي داشته است. اين تنوع در مسئله شناسي و همچنين رويكرد مواجهه، منجر به ناديده گرفتن برخي از مسائل اين حوزه و يا برخورد سليقه اي با آن شده است.