15817

1401

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8953952

گزارش

با توجه به بحران انرژي ناشي از جنگ روسيه و اوكراين همچنين از دست رفتن بازار صادرات منابع هيدروكربني به اروپا به دليل تحريم روسيه، فرصت هايي براي ايران ايجاد شده تا ظرفيتهاي تعاملات حوزه انرژي ميان ايران و قزاقستان افزايش يابد. ايران به دليل داشتن ظرفيت خطوط لوله و بازارهاي متعدد، موقعيت استراتژيك جغرافيايي و ذخاير بزرگ نفت و گاز، به لحاظ فني، اقتصادي و سياسي ـ امنيتي مي تواند قطب (هاب) انرژي منطقه شود. در همين راستا، تعاملات انرژي با قزاقستان به عنوان كشوري محصور در خشكي كه داراي ذخاير بزرگ نفت، گاز و اورانيم است، حائز اهميت مي باشد. مهم ترين ظرفيت گسترش همكاري ميان ايران و قزاقستان در حوزه انرژي، معاوضه (سواپ) نفت خام است كه در گذشته با واسطه گري يك شركت نفتي در حجم حداكثر 70 هزار بشكه روزانه انجام مي شده و در سال 1389 متوقف شد. لازمه چنين امري، ايجاد تعامل راهبردي بين دولتي براي معاوضه حجم بالاي نفت خام حوزه درياي خزر (بيش از 300 هزار بشكه روزانه) است. از آنجا كه ظرفيت خط لوله نكا ـ ري و ظرفيت پالايشگاهي دو پالايشگاه تهران و تبريز، امكان معاوضه اين ميزان نفت خام را فراهم مي كند، مهم ترين گلوگاه زيرساختي اين معاوضه، توسعه ظرفيت واردات نفت خام در پايانه هاي شمال كشور است. لازم به ذكر است در صورتي كه علاوه بر سواپ نفت خام، توسعه تجارت فراورده هاي نفتي با كشورهاي حوزه خزر از جمله روسيه در دستور كار قرار گيرد، لازم است زيرساخت هاي ديگري از جمله خطوط لوله جديد احداث شود.