16907

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8956566

گزارش

• طبق آمار سال 1399 «دبيرخانه شوراي عالي امور ايرانيان خارج از كشور» تعداد 4.037.258 ايراني در خارج از مرزهاي كشور اقامت دارند. شهروندان ايراني مقيم خارج از كشور كه در گفتمان سياستگذاري جمهوري اسلامي ايران از آنها به عنوان «ايرانيان خارج از كشور» ياد مي شود، ازجمله موضوعات مورد توجه مقام معظم رهبري بوده است. لذا همواره حمايت از ايرانيان ساكن خارج و تقويت ارتباطات علمي، اقتصادي و فرهنگي آنان با سرزمين مادري ملاحظه اي مهم در رابطه با منافع ملي كشور محسوب مي شود. • اگرچه تاكنون سياست و قانون اختصاصي در رابطه با ايرانيان خارج از كشور تدوين نشده، اما به صورت پراكنده در قوانين، سياست هاي كلان ابلاغي و سخنان تصميم گيران كشور به آن پرداخته شده است. به عنوان نمونه «قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (1396ـ 1400)» در بند «ث» ماده (105) بر ضرورت «حمايت همه جانبه از حقوق ايرانيان خارج از كشور و جلب مشاركت آنها در توسعه و پيشرفت كشور» تأكيد مي كند. • موضوع ايرانيان خارج از كشور در بيانات حضرت آيت الله خامنه اي مورد توجه قرار گرفته است. مؤلفه هاي رويكرد معظم له درباره اين گروه از شهروندان عبارتند از: پرهيز از نگاه تقليل گرايانه، پرهيز از نگاه امنيت محور، اهتمام به امور ايرانيان ساكن خارج از كشور، ضرورت حمايت حقوقي و ديپلماتيك دولت از ايرانيان خارج نشين، جذب مشاركت اقتصادي ايرانيان مقيم خارج و توجه به مشاركت سياسي آنها. • سياست هاي كلي ابلاغي برنامه هاي چهارم، پنجم و ششم توسعه، سياست هاي كلي جمعيت و سياست هاي كلي علم و فناوري هم به موضوع ايرانيان خارج از كشور پرداخته اند. مؤلفه هاي سياست هاي كلي ابلاغي درباره موضوع ايرانيان خارج از كشور عبارتند از: حمايت از حقوق ايرانيان ساكن خارج در داخل كشور، توجه به ظرفيت هاي اقتصادي شهروندان ايراني ساكن خارج، توجه به ظرفيت هاي فرهنگي ايرانيان خارج نشين در راستاي تقويت فرهنگ ايراني ـ اسلامي و توجه به مشاركت علمي ايرانيان ساكن خارج در وطن. • نگاه غالب در بيانات حضرت آيت الله خامنه اي به موضوع ايرانيان مقيم خارج، نگاهي حمايت گرايانه مبتني بر حمايت از حقوق ايرانيان خارج نشين در داخل و خارج از كشور است. سياست هاي كلي ابلاغي هم به صورت غالب نگاه فرصت محور مبتني بر جذب مشاركت اقتصادي شهروندان ايراني مقيم خارج در داخل كشور با هدف كمك به توسعه وطن را دنبال مي كنند. ضمن اينكه در اين حوزه از فرصت هاي قابل توجه در رابطه با ظرفيت هاي ايرانيان ساكن خارج براي حفظ هويت اسلامي ـ ايراني غافل نيستند. • به نظر مي رسد نگاه مقام معظم رهبري و سياست هاي كلي ابلاغي به مسئله ايرانيان مقيم خارج از كشور فراقوه اي است و پيگيري اين موضوع را منحصر به يك قوه خاص نمي دانند.