16978

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8957832

گزارش

درنتيجه تغيير اقليم و مديريت نادرست منابع آبي، فشار بر اين منابع به ويژه در مناطق خشك و نيمه خشك جهان به طور فزآينده اي درحال افزايش است؛ مديريت ناصحيح منابع آبي پيامدهاي مخرب اقتصادي و اجتماعي فراواني به همراه دارد كه مي توان به موارد زير اشاره كرد: • آثار مخرب بر سلامت و روان جامعه، • كاهش توليدات كشاورزي و تهديد امنيت غذايي، • كاهش سطح آب هاي زيرزميني و فرونشست و مشكلات ناشي از آن، • تأثير بر اكوسيستم هاي گياهي و جانوري و تنوع زيستي. هر كدام از موارد فوق سبب اعمال هزينه هاي ناخواسته اقتصادي-اجتماعي بر جوامع مي شود. كشور ايران به دليل قرارگيري در كمربند خشك و نيمه خشك، ويژگي هاي خاص جغرافيايي، توزيع نابرابر منابع آبي، عدم تناسب سنجي كشت محصولات كشاورزي در نقاط مختلف كشور و غيره با مشكلات عديده اي در بحث آب روبه رو است؛ به طوري كه در سال هاي اخير پهنه هاي آبي (درياچه اروميه، درياچه بختگان، درياچه زريوار، تالاب هامون و ...) و سفره هاي زيرزميني كشور با كاهش شديد سطح مواجه شده اند از طرفي با كاهش سطح اين منابع و خشكسالي در معرض قرار گرفتن در مخاطرات اشاره شده در بالا قرار گرفته است؛ بنابراين مديريت صحيح منابع آب و استفاده از فناوري نوين در راستاي بهبود اين مديريت از نيازهاي اساسي كشور است. امروزه فناوري هاي نوين ازجمله فناوري فضايي با در اختيار گذاشتن داده هاي قابل اطمينان و به روز امكان مديريت بهتر اين منابع را فراهم آورده است. تكنولوژي سنجش از دور و استفاده از تصاوير ماهواره اي با فراهم آوردن تصاوير با سطح پوشش وسيع، تكرارپذيري بالا و در اختيار گذاشتن داده هاي متنوع، انقلاب مهمي در دستيابي به اطلاعات به روز، پردازش، آناليز و كمك به تصميم گيري هاي مديريتي فراهم آورده است كه در مقايسه با ساير روش هاي جمع آوري داده بسيار مقرون به صرفه و سريع است. با استفاده از تصاوير ماهواره اي مي توان به صورت منظم (روزانه، هفتگي، ماهيانه و ...) و در مقياس هاي مختلف مكاني ويژگي هاي كمّي وكيفي آب، پويايي فرآيندهاي هيدرولوژيكي، تبخير و تعرق، شوري، دماي سطح آب و زمين، پايش سطح برف و يخچال ها، رطوبت خاك و ... را پايش نمود و با توجه به تكرارپذيري تصاوير، امكان بررسي بلندمدت تغييرات فراهم شده است و اين اطلاعات كمك شاياني به مديريت صحيح منابع مي نمايد. در ادامه به چند نمونه از كاربردهاي سنجش از دور در مديريت منابع آب اشاره مي شود.