16989

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8957849

گزارش

آلودگي هوا يكي از مهم ترين مشكلاتي است كه طي ساليان گذشته در شهرهاي كشور پديدار شده است. شهروندان تهراني يك سوم سال هواي آلوده تنفس مي كنند. براساس گزارشات وزارت بهداشت، آلودگي هوا ساليانه حدود 3700 نفر در شهر تهران قرباني مي گيرد. همچنين ميزان مرگ و مير ناشي از آلودگي هوا در كل كشور به ساليانه 12000 نفر مي رسد كه تقريباً هم رده با آمار مربوط به تلفات جاده اي در كشور است. براساس گزارش بانك جهاني، آلودگي هوا ساليانه 6/2 ميليارد دلار به شهروندان تهران خسارت وارد مي كنند. البته گزارش ديگري وزارت بهداشت در سال 1398 منتشر كرد كه در آن خسارت آلودگي هوا بر سلامتي شهروندان تهران را حدود 2200 ميليارد تومان تخمين زده است. براساس همين گزارش ميزان خسارت آلودگي هوا در كل كشور ساليانه 19000 ميليارد تومان برآورد مي شود. براي حل مسئله آلودگي هوا ابتدا بايد به شناخت درستي از اين معضل رسيد و منابع ايجاد آن مشخص شود. اين شناخت به وسيله مطالعات سياهه انتشار آلاينده هاي هوا ايجاد مي شود كه اين مطالعات سه بار در شهر تهران و يك بار در 8 كلانشهر ديگر كشور انجام شده و سهم منابع مختلف از انتشار آلاينده هاي هوا محاسبه شده است. پس از شناخت مسئله نوبت به ارائه راهكار مي رسد. اين راهكارها مي بايست قابل اجرا باشند و برمبناي واقعيت و وضعيت فعلي تعيين شوند. راهكارهاي حل مسئله آلودگي هوا بايد براساس بازدهي، ميزان تأثيرگذاري، هزينه و زمان اجرا اولويت بندي شوند. پس از احصاي اين راه حل ها نوبت به الزام آنها مي رسد و بايد راهكارهاي حل مسئله آلودگي هوا به صورت قانون تصويب و ابلاغ شوند. در ايران سابقه قانونگذاري در حوزه آلودگي هوا به سال 1354 مي رسد. از آن تاريخ تا به الان بيش از 40 قانون و مصوبه در خصوص آلودگي هوا در مراجع مختلف تصويب شده اند. آخرين قانون جامع در حوزه آلودگي هوا قانون هواي پاك است كه در سال 1396 در مجلس شوراي اسلامي تصويب شد. اين قانون شامل 34 ماده و 29 تبصره و يك آيين نامه فني است كه مجموعه راهكارهاي كاهش و كنترل آلودگي هوا را به تفكيك منابع شامل مي باشد. اثربخشي وجود اين قانون بر بهبود كيفيت هوا در گرو اجراي آن بوده و هرچقدر در اجراي آن توفيقي حاصل شود به همان ميزان مي توان انتظار حل مسئله آلودگي هوا را داشت. در اين گزارش بررسي دقيقي در زمينه پيشرفت اجراي قانون به تفكيك مواد آن انجام شد. به طور خلاصه از بين 56 ماده مقرر در قانون هواي پاك و آيين نامه فني آن اجراي 22 ماده به صورت ضعيف، 17 ماده متوسط و 17 ماده خوب، برآورد كارشناسي شده است. بنابراين بيشترين وزن كيفيت اجرا مربوط به اجراي ضعيف و پس از آن اجراي متوسط و خوب بوده است. با اين توصيفات به طور كلي دستگاه هاي اجرايي در اجراي قانون هواي پاك و آيين نامه فني آن عملكرد ضعيف رو به متوسط داشته اند. بديهي است تا زماني كه نحوه عملكرد بدين صورت باشد نبايد انتظار بهبود كيفيت هوا و تحقق هواي پاك را داشت.