17007

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8958412

گزارش

افزايش جمعيت، گسترش غيراصولي شهري، افزايش مهاجرت، غلط بودن الگوي مصرف شهروندان و تنوع توليد روزافزون انواع محصولات و كالاها موجب پيچيده تر شدن معضلات بهداشتي و زيست محيطي مديريت پسماند شهري در كلان شهرهاي كشور شده است. با توجه به روند سريع تغييرات در اين حوزه، ضرورت آينده پژوهي و شناخت پيشران هاي آينده مؤثر بر مديريت پسماند شهري بيش از پيش احساس مي شود. در پژوهش حاضر با مرور نظام مند 9 عامل رشد شهرنشيني، تغيير سبك زندگي، سطح فناوري، حكمراني پايدار، آگاهي و مشاركت شهروندان، نرخ تورم، رشد اقتصادي، رشد جمعيت و فعاليت بخش هاي غيررسمي به عنوان عوامل مؤثر احصا شدند. در ادامه براساس تحليل متقاطع دو عامل تغيير سبك زندگي و حكمراني به عنوان عدم قطعيت هاي كليدي آينده مديريت پسماند شناسايي شدند. بر اين اساس براي سبك زندگي دو حالت سبك زندگي مسرفانه و سبك زندگي مسئولانه و براي حكمراني دو حالت حكمراني پايدار و حكمراني ناپايدار را مي توان در نظر گرفت كه درمجموع چهار سناريو براي آينده مديريت پسماند شهري مدنظر است. در ميان سناريوهاي چهارگانه مديريت پسماند شهري، سناريوي نخست (آرمانشهر) را با دو مؤلفه سبك زندگي مسئولانه و حكمراني پايدار مي توان به عنوان چشم انداز مطلوب در كشور در نظر گرفت. در سناريوي دوم (جامعه مصرفي) در عين حال كه رويكرد حكمراني پايدار مستقر شده است، لكن همچنان مردم هماهنگي و تبعيت لازم را از سازوكارهاي قانوني در عرصه حكمراني ندارند. در سناريوي سوم (خان سالاري) هرچند مردم آگاهي و آمادگي لازم را براي حركت در مسير صحيح مديريت پسماند دارند، لكن حاكميت به دلايل مختلف نظير گستردگي فساد و رانت، انگيزه و برنامه اي براي حركت اصلاحي ندارد. در سناريوي چهارم (ويرانشهر) حكمراني ناپايدار و سبك زندگي مسرفانه بدترين شرايط را رقم زده و منجر به بروز فاجعه هاي زيست محيطي و تخريب گسترده منابع طبيعي ملي خواهد شد. در پايان اين گزارش سعي شده است با توجه به سناريوهاي چهارگانه فوق برخي پيشنهادها به تفكيك براي هر سناريو ارائه شود.