17041

1400

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8958557

گزارش

گسترش شهرنشيني و افزايش انتشار آلاينده ها در محيط، باعث شده است آلودگي هوا به عنوان يكي از معضلات اصلي كلانشهرها قلمداد شود. اين پديده هر ساله خسارات جبران ناپذيري را متوجه كشورها مي كند و از همين روي برنامه ريزي براي مديريت و كاهش مخاطرات آن در دستور كار ويژه مسئولان و سياستگذاران شهري و كشوري دارد. اولين قدم براي برنامه ريزي شناخت دقيق ابعاد مسئله است كه اين مهم از پايش كارا و گسترده تركيبات آلاينده فراهم مي آيد. نتايج مطالعات مويد ضرورت بررسي وضعيت آلاينده هاي هوا و تركيبات شيميايي بكار رفته در آنها است تا با مطالعه روند فصلي آلاينده ها و تعيين منابع احتمالي آنها، امكان بررسي دقيق تر پديده آلودگي هوا، منشاء توليد و عوامل مؤثر بر تشديد يا كاهش آن فراهم گردد. تعيين عوامل مؤثر بر اين پديده و برآورد اثر آنها به اولويت بندي راهكارها و چگونگي سرمايه گذاري ها و سياستگذاري ها براي مقابله با اين پديده كمك مي كند. در اين ميان دو روش استفاده از ضرايب انتشار و ليست كامل آن تحت عنوان سياهه انتشار و نيز روش سهم بندي منابع به عنوان دو روش كلي در منشأيابي آلاينده ها معرفي شدند. با توجه به اينكه مطالعات سياهه انتشار به صورت متوسط ساليانه گزارش مي شود و تغييرات ايجاد شده در نوع سوخت و فرآيندهاي صنايع، ممكن است به خوبي منعكس نگردد. لذا برنامه مدون پايش و نمونه برداري از آلاينده هاي مسئول و بحراني در هر كلان شهر در طي بازه هاي زماني مطلوب، امكان تعيين درصد مشاركت منابع مختلف را روشن تر مي سازد. اين اشراف از وضعيت توليد انتشار منابع و سهم مشاركتي آنها از توليد آلاينده ها، امكان اتخاذ تصميم هاي مديريتي جامع و سياست و قانونگذاري دقيق تر را فراهم مي كند. لازم به ذكر است،عدم جريان آزاد اطلاعات، اين همگرايي در جمع بندي نتايج ومطالعات را محدودتر كرده و نقش مراكز پژوهشي و دانشگاهي را در اين ميان پررنگ تر مي سازد. همچنين، با انجام مطالعات منشأيابي و مشخص شدن نقش هر يك از منابع، اولويت راهكار هاي كنترلي شفاف تر گشته و حتي رويكرد كاهش آلاينده از مبد أ را تبيين خواهد كرد. در گزارش پيش رو ابتدا روش هاي تعيين منابع و سهم انتشار آلاينده ها آورده شده است. در ادامه به وضعيت انجام مطالعات منشأيابي در جهان اشاره شده و سپس مطالعات كليدي صورت گرفته در كشور در اين خصوص گردآوري شده است. در بخش پاياني، وضعيت مطالعات منشأيابي كشور جمع بندي شده و پيشنهادات لازم جهت بهبود مطالعات منشأيابي ارائه شده است تا با كاربست آنها ضمن يافتن دقيق منابع انتشار، سياستگذاري و برنامه ريزي پويا جهت كاهش انتشار آلاينده هاي هوا اتخاذ شود.