دراسه النقوش البطوليه والحيوانات المركبه الموجوده علي الأختام الأسطوانيه الخاصه بحصن تخت جمشيد

پژوهشي بر نقوش پهلواني و جانوران تركيبي موجود بر روي مهرهاي استوانه اي باروي تخت جمشيد

مهر به عنوان يكي از يافته هاي باستان شناختي با نقوش گوناگون و كاركردهاي مختلف از گذشته ي دور، داراي اهميت بوده و مطالعه آن، مي تواند زواياي مختلفي از زندگي بشر را بازگو كند. در دوران هخامنشيان نيز شاهد به كارگيري مهرها با نقوش گوناگون هستيم كه واكاوي آنها مي تواند اطلاعات مهمي از ساختار فرهنگي و هنري حاكم بر تخت جمشيد در آن دوره را ارائه دهد. در اين مقاله سعي بر آن است به واكاوي دسته اي از مهرها با نقوش پهلواني و جانوران تركيبي پرداخته شود و دلايل به كار گيري اين نوع از مضامين و نقوش مورد پژوهش قرار گرفته و ميزان تاثير پذيري آنها از هنر بومي ايران و ساير ملل به ويژه بين النهرين مورد ارزيابي قرار گيرد. اين مقاله از لحاظ روش، جزو تحقيقات توصيفي- تحليلي با لحاظ ابعاد تاريخي بوده و ابزار گرداوري اطلاعات آن به صورت اسنادي انجام گرفته است. در بررسي اين دسته از مهرهاي باروي تخت جمشيد، شاهد تشابه و انطباق چشمگيري با مهرهاي بين النهريني به ويژه آشوري هستيم و شايد بتوان گفت كه بيشترين تاثير را از لحاظ مضمون و ساختار از مهرهاي آنها پذيرفته اند؛ هر چند از لحاظ باور پذيري و پويايي با مهرهاي آشوري و ساير ملل داراي اختلافاتي در خور توجه هستند. از ويژگي هاي ديگر مهرهاي هخامنشي بايد به صحنه بندي ويژه فضاها اشاره كرد كه آنها را منحصر به فرد نموده و تمايز آن را نسبت به نمونه هاي ديگر اقوام، رقم زده است. مقايسه نقوش مهرها با هنر ساكنان بومي فلات ايران نيز نشانگر تاثير آنها از هنر مانايي است و حتي جانوران تركيبي موجود بر روي مهرهاي باروي تخت جمشيد از لحاظ فرمي با نقوش آثار مكشوفه در حسنلو، زيويه و قالايجي نسبت به مهرهاي به دست آمده از فرهنگ آشوري نزديكي بيشتري دارند.

Seals have been important as one of the archaeological findings with various motifs and functions from the past which recount different aspects of human life. The use of seals with various designs can be seen during the Achaemenid period (5th century B.C), including a number of cylindrical seals that have been obtained from Persepolis and have the themes of heroism combined with animals. Therefore, the analysis can provide important information about the cultural and artistic structure which ruled on Persepolis. In this article, an attempt is made to analyze Achaemenid seals and the reasons for their use as well as an investigation about patterns and their influence on the native Iranian art and other nations, particularly Mesopotamia. This is a descriptive-analytical research in terms of method and the data are derived from librarian sources. Therefore, the researcher will examine and categorize the designs and themes of Persepolis seals and then compare them with the art of other nations, especially the Middle East, and the conclusion is based on the analytical comparisons. The conclusion provides the information that seals with heroic themes and mythical animals of Persepolis have an extreme similarity and adaptation from Mesopotamian seals, especially Assyrian, and they have received the most influence in terms of content and structure from the Assyrian seals. However, in terms of credibility and dynamic, Persepolis seals have similarities and differences with Assyrian and other nations. While as some distinctions, the researcher must mention the special staging of the spaces on seals, which has made them unparalleled. While among indigenous peoples who lived on the plateau of Iran, these seals are more influenced by Mannaeans art than anywhere else; and even the animal themes on the seals were closer in terms of form to the motifs found in Hasanlu, Ziviyeh and Qalaiji than Assyrian.