شرح المنهج العقلاني للإمام علي (ع) في اثبات الصفات الإلهية «الخطبة الأولى»

رويكرد عقلاني امام علي (ع) در تبيين و اثبات صفات الهي در خطبه اول نهج البلاغه

بحث از صفات الهي و چگونگي اثبات ان، از مباحث مهم فلسفي و كلامي شمرده مي شود و ديدگاه هاي گوناگوني را در ميان انديشمندان اسلامي پديد آورده است. در ميان روايات اسلامي، سخنان امام علي (ع)، از اهميت و ارزش بالايي برخوردار است. در جستار حاضر تلاش شده است با شيوه اي توصيفي تحليلي، سخنان امام علي (ع)در خطبه - نخست نهج البلاغه، مورد ژرف نگري قرار گيرد و رويكرد عقلاني امام (ع) در تبيين و اثبات صفات الهي بازخواني و و در » نامتناهي بودن خدا « استخراج گردد. در پايان، اين نتيجه به دست آمده است كه ايشان در اثبات صفات ثبوتي بر تعرف « تكيه نموده اند و نيز در برخي موارد، با بهره گيري از قاعده » محدود بودن مخلوقات « نفي صفات سلبي، بر ض د صفاتي را كه از ويژگي هاي مخلوقات است براي خداوند اثبات كرده اند. مهم ترين صفاتي كه » الأشياء بأضدادها قديم « ،» اخلاص يا نفي صفات زائد « ،» توحيد « ،» بساطت ذات « : أميرمومنان (ع) به تبيين ان ها پرداخته اند، عبارتند از آفريننده « ،» آفريننده بي نياز از الگو « ،» علم ازلي پيش از ايجاد « ،» متو حد « ،» بصير « ،» فاعل بي نياز از ابزار « ،» بودن .» عارف به احوال موجودات

The discussion of divine attributes considered as one of the important philosophical and theological topics. There are various views among Islamic thinkers about divine attributes. Among Islamic narrations, the words of Imam Ali (AS) are of great importance and value. In the present article, the words of Imam Ali (AS) in the first sermon of Nahj-ul-Balagha has been expressed in descriptive-analytical methods and the rational approach of Imam (AS) in explaining and proving the divine attributes has been extracted. In the end, has been concluded that he has used the adjective "God is infinite" in proving the positive attributes and the adjective "the limitation of creatures" in denying the negative attributes. Also, in some cases, by using the rule of "knowing things with their opposite", they have proved the opposite of the attributes of creatures to God. The most important attributes that Imam Ali (AS) has explained are: "Absence of composition in God", "Monotheism", "Sincerity or denial of superfluous attributes", "Being old", "Creator without need of tools", "Aware", "Unique", "Knowledge before creation", "Creator without need of "Pattern", "Creator without the need to think", "Surrounding beings", "Knowledge of beings"