ريشه يابي هنجارگريزي هاي رسم‌الخطي فارسي و عربي

رسم الخط هر زبان بخشي از هويت و تاريخ فرهنگي آن است و بيانگر تغييراتي است كه آن زبان در گذر زمان بدان دچار شده است. قاعده در رسم الخط اين است كه واژه همانگونه كه تلفظ ميشود نوشته شود، البته گاهي هنجارگريزي هايي در رسم الخط نيز به وجود ميآيد. گروهي از زبانشناسان، هنجارگريزيهاي رسم الخطي زبان عربي و فارسي را بي مفهوم و اتفاقي دانسته اند و آن را نتيجة بي- نظام بودن قواعد خط ميدانند. اما برخي ديگر بر اين باورند كه نظم گريزي هاي خط فارسي كاملاً تحت تأثير خط عربي بوده است. وجود چنين ديدگاه هايي و كشف جنبه هاي تفاوت آنها بر اهميت پژوهش در اين زمينه مي افزايد. اين مقاله با تكيه بر روش توصيفي _ تحليلي به مطالعه هنجارگريزي- هاي رسم الخطي مشترك ميان فارسي و عربي و نيز هنجارگريزيهاي مخصوص فارسي پرداخته و با استفاده از تحليل تطبيقي به اين نتيجه رسيده است كه علاوه بر زيبايي خط، دلايلي چون تأثيرپذيري از شيوه هاي كتابت قديمي، اصل تمييز بين صورتهاي مشابه، حفظ ساختار ظاهري واژه و تأثيرات صوتي، در شكل گيري اين هنجارگريزي ها مؤثر بوده است.