آسيب شناسي و قوت شناسي گروه هاي انساني در حديقه الحقيقه سنايي

موضوع مقالهٔ حاضر، نگاه اجتماعی و انتقادی سنایی به انسان روزگار خود اوست. انسانها نسبت به موقعیت های عقیدتی، شغلی و روابط خویشاوندی با هم دیگر متفاوت اند. این مبحث، در بسیاری از آثار نظم و نثر بزرگان زبان فارسی از جمله حدیقه الحقیقه سنایی منعكس شده است . این مقاله در سه بخش تلاش می كند تا نقاط ضعف و قوت گروه های مختلف انسانی را با ذكر دلایل اخلاقی، اجتماعی و گاهی دینی و عرفانی نشان دهد. در بخشی اول آسیب شناسی گروه هایی مانند: پادشاهان، دبیران، قضات، شاعران و ... را از حیث موقعیت شغلی آنها تبیین كرده ایم. در بخش دوم نقاط ضعف و قوت گروه هایی نظیر: صوفیان، فقیهان، عارفان، زاهدان و ... را از جنبهٔ اعتقادی آنان ذكر نموده ایم. در بخش آخر نیز به نقد و بررسی رفتار و روابط خویشاوندان بین هم دیگر با طرح مباحثی از قبیل: خواهر، برادر، خال، عم، دختر و ... پرداخته یم. نتیجه آنكه: سنایی در حدیقه الحقیقه اغلب انسان ها را از حیث اجتماعی، اخلاقی، عقیدتی و دینی، مطلوب و آرمانی نمی داند و برای رسیدن به این جایگاو والا و شایستهٔ انسانی، ویژگیهای منحصر به فردی را از قبیل: دانش، نیكی، غمخواری، نوع دوستی، خلوص، هدایت، تقوی و ... برای آدمی لازم میداند. به طوری كه انسان بدون تخلق به آنها آدمی صورت است، نه آدمی سیرت.