خشكسالي اخير و پيامدهاي آن بر منابع آب و كشاورزي حوزه زاينده رود

منابع آب و كاهش روز افزون كمی و كیفی آن به عنوان یكی از بزرگترین چالشهای قرن مطرح می باشد . منابع آب قابل استحصال از ذخائر سطحی و زیر زمینی كشور حدود 120 میلیارد متر مكعب می باشد كه حدود 72 میلیارد متر مكعب آب در بخش كشاورزی مصرف میشود . راندمان مصرف آب در بخش كشاورزی پایین می باشد و قسمت اعظم آب استحصالی در مزرعه و یا در مسیر انتقال به مزرعه تلف میگردد . از طرفی حدود 65 درصد مساحت كشور معادل 105 میلیون هكتار جزو اقلیم خشك و نیمه خشك می باشد كه دارای توزیع نامناسب بارندگی از نظر میزان ، زمان و مكان می باشد و معمولا با تغییرات زیاد درجه حرارت همراه است . به همین دلیل در مناطقی كه میانگین بارش افت قابل ملاحضه ای داشته باشد با كم آبی و پیامدهای ناشی از خشكی مواجه هستیم . از جمله این دوره ها ، خشكسالی اخیر در حوزه آبخیز زاینده رود است كه از سال 1378 لغایت 1380 میانگین بارش حدود 45 درصد نسبت به میانگین بلند مدت كاهش داشته است . پدیده خشكسالی اثرات نامطلوب و مخربی بر منابع آب و خاك ، كشاورزی ، منابع طبیعی ، دام و محیط زیست حوزه زاینده رود داشته است بطوریكه در چند دهه اخیر بی سابقه بوده است . اطلاعات آماری برا ی این منطقه از حوزه نشان می دهد كه در دوره خشكسالی بطور متوسط حدود 27/5 درصد از سطح زیر كشت محصولات كشاورزی كاهش یافته است در حالی كه برای شش محصول غالب بطور متوسط 21/25 درصد كاهش عملكرد نشان داده است . خشكسالی باعث استفاده بی رویه از آبهای زیرزمینی نیز گردیده است بطوریكه افت سطح آب زیر زمینی در بعضی از مناطق تا ده متر و حتی بیشتر از آن رسیده است . در این مقاله اثرات خشكسالی اخیر بر منابع آب و كشاورزی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته و پیشنهاداتی ارائه خواهد گردید .