تحليل مكاني تغييرات دما و بارش با ارتفاع در چاله هاي داخلي ايران

دما و بارش به عنوان عمده ترين و اساسي ترين عناصر تاثيرگذار بر آمايش سرزمين به شدت تحت تاثير عوامل مختلفي از جمله ارتفاع،عرض جغرافيايي، طول جغرافيايي و دوري و نزديكي به دريا قرار دارند؛ هرچند در همه عرض ها و طول هاي جغرافيايي ايستگاه هاي اقليمي پراكنده شده اند ولي با توجه به تنوع ارتفاعي در ايران، ناهمواري ها بيشتر از عرض و طول جغرافيايي بر عناصر اقليمي همچون دما و بارش اثر مي گذارد؛ از اين رو بين دما و بارش با سه متغير مستقل ارتفاع، عرض و طول جغرافيايي به صورت تركيبي در 15 حوضه داخلي ايران رابطه سنجي گرديد و از بين روابط موجود بهترين رابطه در حوضه اعمال و تجزيه و تحليل گرديد. در اين پژوهش ابتدا براساس خط تقسيم آب و توپوگرافي، 15 حوضه آبريز (اروميه، گاوخوني، مهارلو، بختگان، ميقان، قم، درانجير، جازموريان، ابركوه، بافق،اردستان، يزد، قطروييه، سيرجان و لوت) استخراج گرديد. داده هاي دما و بارش هر حوضه از داده هاي شبكه اي پايگاه داده اي دكتر سيد ابوالفضل مسعوديان طراحي شده استفاده گرديد. بارش حوضه هاي درانجير، قم، مهارلو، سيرجان و يزد بيشتر تحت تاثير ارتفاع تغيير مي كند؛ حوضه هاي ابركوه، اردستان، قطروييه و اروميه از طول و عرض جغرافيايي تبعيت كرده است؛ حوضه هاي گاوخوني، جازموريان، ميقان متاثر از طول جغرافيايي است و در حوضه بافق علاوه بر ارتفاع طول و عرض جغرافيايي نيز بر تغييرات بارش اثر مي گذارد. تغييرات دمايي قم و جازموريان از ارتفاع، حوضه هاي قطروييه و درانجير از عرض جغرافيايي، حوضه هاي ابركوه، بافق، گاوخوني از طول جغرافيايي، حوضه هاي يزد، سيرجان، مهارلو، اردستان از طول و عرض جغرافيايي، حوضه لوت از ارتفاع و عرض جغرافيايي و حوضه اروميه از هر سه فاكتور ارتفاع و طول و عرض جغرافيايي تبعيت كرده است.