تصاوير متناقض نما در غزليات شمس

پژوهش حاضر به بررسي تصوير متناقض نما به عنوان يكي از شيوه هاي بيان هنري و عارفانه مي مولانا در غزليات شمس پرداخته است. متناقض نمايي از پايه هاي قوي و پوياي بيان هنري و عارفانه مولاناست. تصويرهاي بلاغي متناقض نماي عارفانه ي مولانا از پيوندي بنيادين با معنا حكايت مي كند. به طور كلي دو نوع متناقض نمايي به صورت توأمان در غزليات او هست: 1- متناقض نماي عارفانه 2- متناقض نماي شاعرانه؛ كه به جلوه ها و شرح هر كدام پرداخته مي شود. انديشه ي وحدت گرا و معرفت شناسي مبتني بر فنا و بقا، تشبيه و تنزيه حق، حالات عشق و عاشق در سلوك راه حق و بسياري از عقايد فكري و عرفاني او پايه هاي متناقض نمايي عارفانه وي را مي سازند. تشبيه، استعاره ي اين هماني وحدت وجودي، اغراق شاعرانه در حماسه ي عارفانه ي او، حس آميزي، رمز، اسطوره، تشخيص، صفت هنري، طنز، تضاد و مطابقه و مجاز لفظي پايه هاي متناقض نمايي شاعرانه و هنري غزليات مورد بررسي وي را مي سازند. اهميت متناقض نمايي در كلام مولانا تا بدان حد است كه جوهر بيان شعري او محسوب مي شود.