انسانگرايي در طراحي بازارهاي ايران دوره اسلامي

ساختار بازار به عنوان مهمترين عنصر سازمان دهنده شهرهاي دوره اسلامي با جامعيت خاصي در راستاي پاسخ به نيازهاي اساسي انسان ،اعم از اقتصادي ،مذهبي و ديني، اجتماعي و حتي زيارت و گردشگري و ...بود. تمام اجزا و اندامهاي معماري آن ضمن داشتن هويتي مستقل ،داراي پيوند معني داري باهمديگر بودند.همجواري كارخانه و كارگاه ،خوان بار ،سرا و كاروان سرا با دكانها و راسته ها در روند توليد به مصرف ارزاني هرچه بيشتر كالاها را موجب مي شد . سرپوشيده بودن بازار و قرار گرفتن راسته ها در مسافتي سرپوشيده و در مجاورت هم، قدرت پايداري و انتخاب خريدار را با طي حداقل مسير افزايش داده و نيازهاي اقتصادي را در روزگار خود به صورت بهتري رفع مي كرد. مسجدجامع بازار و ساير مساجد مجموعه هم ، نياز معنوي و عبادي مسافران ،مجاوران و مراجعان را رفع نموده و مدرسه بازار پاسخگوي جويندگان سواد آموزي و عالمان بوده و زيارتگاه ها و امامزادگان پاسخگوي گردشگران مذهبي ويا زايران بوده وموجبات آرامش رواني آنها فراهم مي سازند. با نگاهي جامع به طراحي بازار مي بينم كه هم پيكره كلي و هم اجزاي آن فقط و فقط در پاسخ به نيازهاي زيستي انسان ، اعم از مادي و معنوي طراحي شده بودند. بنا براين بازارها پديده اي انسانگرا در ميان فضاهاي شهري بوده و هستند جذابيت بازارهاي سنتي در حال حاضر نيز ناظر به همين قضايا مي باشد . ميادين هم محل اطلاع رساني ، نمايشها ،محل تجمع دسته جات عزاداري و برگزاري جشنها و حتي محل اعتراض هاي عمومي و نيز شاهد برگزاري مجازاتها نيز بودند .لذا جاميت خاص و زيبايي در طراحي مجموعه بازار شهرهاي ايران مشاهده مي كنيم كه در اصل مقاله به آنها خواهيم پرداخت.