پارادوكس موضوعي و شخصيّت در اشعار باباطاهر

از باباطاهر عريان همداني، مجموعه اي از كلمات قصار به عربي و ديوان اشعاري (دوبيتي ها) به فارسي برجاي مانده است. اگر چه باباطاهر به استناد همين ابيات و بخصوص كلمات قصارش، بي هيچ شكي عارف است و داراي مقام شامخ؛ تفاوتها و تضادهايي در موضوعات شعري او ديده مي شود كه مي توان از آن ذيل عنوان پارادوكس موضوعي و شخصيّتي سخن گفت. در اين مقاله، تلاش شده است با بررسي و تحقيق به روش كتابخانه اي، برجسته ترين تضادهاي موضوعي موجود در اشعار و كلمات قصار وي، بيرون كشيده و تحليل شود. حاصل اين تحليل ها نشان مي دهد كه بابا، از يك سو عارفي معتقد به وحدت وجود و وحدت شهود، مقيم مقام تسليم، زاهد و بي توجه به مال دنيا و عابدي متشرع است و از سوي ديگر گرفتار دل و ديده و عالم كثرات، اهل شكوه و طامات، دنياخواهي همراه با ناكامي و در مجموع انساني عامي مي باشد. ريشة اين تضادها مي تواند حاصل نوع نگاه خاص باباطاهر باشد و يا مربوط به اشعاري باشد كه با گذر ايام، وارد ديوان باباطاهر عارف شده اند.