طرح نادري و جنبش اتحاد اسلام در قرون 11 تا 13 هجري

آموزههاي دين مبين اسلام برخوردار از روح اجتماعي بوده و امتمحور هستند؛ بدان معنا كه همگرايي و اتحاد در وراي تمام احكام و آموزههاي آن نهفته است. پيامبر(ص) بهعنوان مبلغ و دعوتگر اين دين راستين، دعوت به برابري و برادري و تقويت همگرايي در ميان گروندگان به اسلام را از آغازين روزهاي بعثت در دستور كار تبليغي خود قرار داد و تا واپسين روزها از عمر مباركشان بدين مهم اهتمام داشتند. پس از رحلت آنحضرت، خلفاي راشدين هم ادامه دهنده راه و مسير ايشان بودند. مسير تقريب و همگرايي با روي كار آمدن بنياميه و بنيعباس و سلسلههاي تركنژاد و مماليك در قلمرو جهان اسلام دچار بسآمدهاي بسياري شد كه اوج آن را ميتوان عصر مغولان و دورهي تقابل صفويه ـ عثماني برشمرد كه آثار و پيآمدهاي ويرانگر واگرايي اين دورهها در جهان اسلام حتي سياستمدران از جمله نادرشاه افشار را برآن داشت تا طرحي نو دراندازد و جنگهاي خانماسوز قومي ـ مذهبي را ريشهكن نمايد. هرچند انگيزههاي نادرشاه از اين اقدام چندان روشن نيست، اما در نوع خود اقدام سازنده و اثرگذاري بود كه ثمره و نتيجهي آن شكلگيري جريان و جبههي اتحاد اسلام در قلمرو مسلمانان شد. اتحاد اسلام به مثابهي نمايندهي فكري جهان اسلام رهيافتهايي نوگرايانه و منطبق با واقعيت و مبتني بر شريعت و عقلانيت را جهت برونرفت كشورهاي اسلامي از معضلات سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي ارائه نمود و تا اندازهي قابل قبول توانست در تحولات جديد سرزمينهاي اسلامي نقش ايفا كند.