نقش سرو در بناهاي معماري ايران

نگاه نمادين به جهان امري كهن است كه از زمان هاي گذشته وجود داشته است. نخستين راه تبلور يافتن معنا در معماري از طريق استفاده از نمادها و نشانه هاست. معماري تنها محدود به چيزي كه مي بينيم نمي شود ، بلكه مي تواند معنا و مفهومي در وراي خود داشته باشد. استفاده از نماد و نشانه در معماري ايران قدمت زيادي دارد و معماري ايران سرشار از نمادها است. يكي از اين نمادها ، نقش سرو مي باشد كه نه تنها در معماري بلكه در بسياري از هنرهاي ايران نظير فرش ، سفالينه و كاشي ، پتينه دوزي ، پارچه وجود داشته است. اين مقاله در پي پاسخگويي به چرايي و چگونگي استفاده از نماد سرو است. در بخش نخست به معاني و مفاهيمي كه در وراي نقش سرو دارد مي پردازيم و در بخش دوم به معرفي بناهاي معماري ايراني كه نقش سرو در آن ها استفاده شده است ، مي پردازيم. اين مطالعه از نوع توصيفي-تحليلي مي باشد و روش جمع آوري اطلاعات آن اسنادي-كتابخانه اي است. در انتها مشخص شد كه نقش سرو در معماري گذشته ايران علاوه بر اينكه يك عنصر تزئيني است ، نقش فرهنگي ، مذهبي و مفهومي دارد. اين درخت نماد ايستادگي ، آزادي ، آزادگي و جواني است و گياهي مقدس به شمار مي رود. تاثيرگذاري آن بر فرهنگ ايراني غيرقابل انكار است. در نقوش برجسته و تنديسهاي تخت جمشيد و آثار ديگر معماري ايراني در دوره هاي تاريخي مختلف اين نقش به كرات به چشم ميخورد و اين امر نشانگر نفوذ عميق اين نقش در فرهنگ ايراني است.