جايگاه ويژۀ دريا در داستان‌هاي كوتاه منيرو رواني‌پور و ريشۀ آن در اساطير و افسانه‌ها

بسياري از نظريه‌پردازان ادبيات اقليمي هنگام سخن گفتن از «دريا» در آثار نويسندگان اقليمى جنوب، آن را مكانى «كليشه‌اى» با چنين ويژگي‌هايي توصيف كرده‌اند: مكاني براي بازنمايى تلاش بوميان در جهت كسب روزي و تداوم حيات؛ جايى براى كشمكش‌هاى سياسى؛ محل آمد و شد كشتي‌هاي تجاري و نفتكش‌ها؛ ميدان قاچاق كالا به/از كشورهاي عربي؛ و …. از طرفي منيرو رواني‌پور در بيشتر داستان‌هايش ــ به‌ويژه در آثار متقدمش ــ دريا (خليج فارس) را به عنوان مكاني محوري به‌كار مي‌گيرد؛ با اين وجود، دريايي كه او ترسيم مي‌كند با آنچه اين نظريه‌پردازان توصيف مي‌كنند تفاوت‌هايي بنيادين دارد. او اين تفاوت را با بهره‌گيري از اساطير، افسانه‌ها و باورهاي شخصيت‌هاي داستان‌هايش ايجاد مي‌كند. اين جستار به بررسى آن دسته از داستان‌هاى كوتاه رواني‌پور مي‌پردازد كه با «دريا» سر و كار دارد؛ درياي اين داستان‌ها را مي‌‌توان به موارد پيش رو تقسيم كرد: ۱. خدايى بي‌رحم كه ماهيگيران براى بقا مجبورند قربانى نثارش كنند؛ ۲. سرچشمۀ بادهاى شخصيت يافتۀ اقليمى كه تأثيرى انكارناپذير بر ذهنيت شخصيت‌هاي داستان‌هاي او دارند؛ ۳. مكانِ زندگى پريان دريايي‌؛ ۴. مكانى براى زندگى مردگان. در تمام اين بازنمايي‌ها، منيرو رواني‌پور با آميختن اقليم و اسطوره و افسانه در هم توانسته است ضمن نپرداختن به مسائل كليشه‌ايِ سياسي و اقتصاديِ دريا، تأثيري متفاوت ايجاد كند. اين جستار، با رويكردي توصيفي-‌تحليلي، علاوه بر بررسى جداگانۀ هر كدام از اين بازنمايي‌هاي دريا، ريشه‌هاي احتمالي اين باورها را در اساطير آريايي و ميان‌روداني و ... مورد كاوش قرار داده و براي آن‌ها شواهدي نيز يافته است.