حج و نقش آن در روابط دولت صفاريان و دستگاه خلافت عباسي

حج و مسائل مرتبط با آن، همواره در بين مسلمانان از اهميت و حرمت خاصي برخوردار بوده است. اين فريضه الهي، جداي از نقش اعتقادي و عبادي خود، در طول تاريخ اسلام تا كنون، نقش بسزايي در رقابت­هاي سياسي حاكمان مسلمان، اعم از خلفا، امرا و سلاطين ايفا كرده است. در پژوهش حاضر سعي بر آن است تا با روش توصيفي ـ تحليلي و با تكيه بر منابع كتابخانه­اي به بررسي نقش حج و اهميت شهرهاي مكه و مدينه در رقابت­هاي سياسي ـ مذهبي حاكمان صفاري و خلفاي عباسي پرداخته شود. يعقوب و برادرش عمروليث، با فرستادن بخشي از غنائم جنگي حاصل از جهاد با كفار مشرق ايران به حرمين و دريافت مسئوليت شرطگي آن دو شهر و نصب لوا و پرچم خود در آن مكان­هاي مقدس درصدد كسب مشروعيت سياسي ـ مذهبي بودند. واكنش دستگاه خلافت به اين گونه فعاليت‌ها داراي اهميت بسياري است. قدرت سياسي ـ نظامي طرفين در رقابت­هاي سياسي بسيار حائز اهميت بوده است. خلفاي عباسي در زمان احساس خطر از قدرت صفاريان، حاضر به دادن امتيازات فوق بودند و با ضعف حكومت صفاري، نه تنها اين امتيازات را گرفته، بلكه در بين حجاج به لعن و نفرين امراي صفاري پرداخته و با خدشه­دار كردن مشروعيت آنان نزد افكار عمومي جامعه اسلامي، به تحريك و حمايت رقباي سياسي آنان اقدام مي­كردند.