بررسي خاطرات زيارت حج زنان در دوره قاجار(با تكيه بر سفرنامه‌هاي حج خانم علويه كرماني و عصمت‌السلطنه، دختر فرهاد ميرزا معتمدالدوله)

از روزگاران قديم، سفرنامه‌‌نويسي و جاذبه‌هاي آن، در ميان جهانگردان و سياحان ايراني با انگيزه‌هاي گوناگون رواج داشته است. يكي از موضوعات مهم در اين سفرنامه‌ها، سفر به خانه خدا در شهر مكه معظمه و برگزاري اعمال حج بوده است. در طول تاريخ اسلام، علي‌رغم سختي‌ها و موانعي كه بر سر راه قرار داشت، مسلمانان براي انجام فريضه حج و اعمال آن راهي شهر مكه مي‌شدند و در مسير اين سفر به مدينه منوره نيز مشرف مي‌شدند و در آنجا با برگزاري مراسم خاص و فريضه‌هاي اين سفر، به عبادت مي‌پرداختند. در دوره قاجار نيز همانند دوران قبل، مسلمانان به زيارت خانه خدا مشرف مي‌شدند. از جمله زائران در اين دوره، تعداد زيادي از زنان بود كه براي به‌جاآوردن فريضه حج راهي خانه خدا مي‌شدند. در اين پژوهش با تكيه بر دو سفرنامه حج حاجيه علويه كرماني و سفرنامه مكه خانم عصمت‌السلطنه، خطرات و موانع حج زنان در اين دوره بررسي شده است. روش گردآوري مطالب پژوهش نيز مبتني بر كار كتابخانه‌اي و عمدتاً بر يك مطالعه تاريخي ـ تحليلي استوار بوده است. پرسش اصلي اين است حجاج زن ايراني، مشكلات و موانع مشرف شدن به خانه خدا را چگونه روايت كرده‌اند؟ فرضيه پژوهش به اين صورت است دشواري راه‌هاي ارتباطي،كمبود امكانات رفاهي و مادي و ناامني و دزدي از كاروان حاجيان از جمله موانع براي اين سفر بوده است.