بررسي وضعيت بهداشت و سلامت حجاج در عصر قاجار: شناخت آسيب‌ها، تبيين راهكارها

از ديرباز تاكنون يكي از معضلات اساسي حج، ابتلا به بيماري‌هاي مسري و مخاطراتي است كه سلامت حجاج را در معرض تهديد قرار مي‌دهد. درواقع از اين مسئله به عنوان يك بحران جدي در كشورهاي اسلامي، به هنگام موسم حج، مي‌‌توان ياد كرد. براي مديريت اين بحران و ساماندهي بهداشت و سلامت حجاج، در طول تاريخ تدابيري اتخاذ شده است. با توجه به ديرپايي اين معضل و اهميت مديريت اين بحران، مقالة حاضر به بررسي وضعيت بهداشت و سلامت حجاج در عصر قاجار و نحوة مقابله با عوامل تهديدزاي سلامت آنها اختصاص دارد. هدف مقالة حاضر نيز پاسخگويي به اين سؤالات است: 1. عمده‌ترين عوامل تهديدزاي سلامت حجاج در دورة قاجار چه بوده است؟ 2. چه راهكارهايي جهت حفظ سلامت حجاج از سوي اولياي امور اتخاذ شده است؟ دستاوردهاي حاصل از اين پژوهش نشان مي‌دهد كه آلودگي آب‌هاي آشاميدني، عدم رعايت اصول بهداشتي و ازدحام جمعيت از عوامل بروز بيماري در ميان حجاج ايراني بوده كه به علت عدم دسترسي به پزشك و دارو، در برخي موارد به مرگ آنها نيز منجر شده است؛ البته برقراري ايستگاه‌هاي قرنطينه، با تمام اشكالاتي كه در نحوة اجرايي‌شدن آن وجود داشت، توانست نقش مهمي را در كنترل اين بحران ايفا كند. اين مقاله به شيوة توصيفي ـ تحليلي و بر اساس اطلاعات مندرج در سفرنامه‌هاي حج در عصر قاجاريه نگاشته شده است.