بررسي اشعار اقبال لاهوري از منظر مسائل اخلاقي و تربيتي

محمد اقبال لاهوري يكي از انديشمندان و چهره هاي برجسته و ماندگار دنياي اسلام است كه در جهان نيز مقبوليت فراواني دارد. اشعار فارسي او حاوي مفاهيم و مضامين عميق و گسترده است كه نشان از ذهن متفكر اقبال دارد. او در انديشۀ اين بود كه مسلمانان جهان را آگاه كند و بتواند با اين آگاهي آنها را از زير يوغ استعمار و استبداد آزاد كند. بدين جهت اشعار او حاوي مطالب اخلاقي و تربيتي فراوان است كه برگرفته از مكتب اسلام است. اقبال يكي از فيلسوفان بزرگ اسلام است كه منبع فكرش از قرآن سرچشمه مي‌گيرد. او معتقد است كه روح قرآن با تعليمات يوناني سازگاري ندارد و بسياري از گرفتاري‌ها از اعتماد به يوناني‌ها ناشي شده‌است. از نظر وي روح قرآن به امور عيني توجه دارد و فلسفۀ يوناني به امور نظري مي‌پردازد. به همين دليل دست آويز شدن به مكتب هاي يوناني چيزي جز گمراهي ندارد. هرچند او شكوفايي تمدن اسلامي را در نتيجۀ جدال ممتد با انديشۀ يوناني مي داند. در مكتب تربيتي اسلام جنبه‌هاي مختلف جسماني و روحاني انسان و حيات دنيوي و اخروي او نيز موردعنايت است. بسياري از شاعران ادب فارسي كه پرورش¬يافته¬ي اين مكتب هستند شعر را در خدمت اخلاق و تربيت قرار¬داده‌اند. ازجمله¬ي اين شاعران علامه محمد اقبال لاهوري است. در اين پژوهش سعي مي‌شود اشعار فارسي اقبال از اين منظر مورد بررسي و تحليل قرار گيرد.