نقد جامعه شناسانۀ تصنيف هاي عارف قزويني

دنياي امروز، ضرورت انجام پژوهش هاي بينارشته اي و خلاء وجود علوم جديدي را كه بدين هدف سمت و سو ببخشند، درك نموده است. جامعه شناسي ادبيات از جمله اين دانش ها است، كه از رهگذر آن مي توان به بازشناسي دقيق و جزء به جزء بستگي هاي متقابل هنر و اجتماع دست يافت. اين نوشتار كه نتيجۀ بازخواني انتقادي تصنيف هاي عارف قزويني و تحليل جامعه شناختي آن ها است، با تكيه بر مطالعات اسنادي و بهره گيري از شيوۀ تحليل محتوا و تأمّلي در محتواي اجتماعي و سياسي اين اشعار، ضمن نگاهي به جامعه شناسي تكويني و موضوعي بر اساس نظريه هاي گلدمن و لوكاچ و با در نظر گرفتن شرايط اجتماعي روزگار شاعر كه با انقلاب مشروطه و ديكتاتوري رضاخان مصادف بوده، به جهان بيني عارف و تأثير تصنيف هاي وي بر جامعۀ آن روز ايران و دلايل اهميت ويژۀ اين تصنيف ها مي پردازد. برآيند پژوهش نشان مي دهد مردمي بودن شاعر، زمينه و ظرفيت مناسبي براي خوانش تصنيف هاي او از ديدگاه جامعه شناسي تكويني و موضوعي فراهم كرده است.